Saturday, April 13, 2024

13 Werurwe, mu mateka y’Abepiskopi ba Roma

Papa Francis yatowe kuwa 13 Werurwe 2013
Mu buyobozi bwa Kiliziya Gatolika ya Roma, urwego rwa Papa ni rwo rwego rukuru. Papa ni umwepiskopi wa Roma, akaba n’umuyobozi wa Kiliziya Gatolika ku isi yose. 

Papa asohoza imirimo ye afashijwe byahafi n’abakaridinali bafatwa nk’inkingi za Kiliziya, Abajyanama n’Inkoramutima za hafi za Papa mu buyobozi bukuru bwa Kiliziya Gatolika.

Turebere hamwe Abashumba ba Kiliziya Gatolika ku isi bahuriye kuri iyi itariki ya 13 Werurwe. 

483: Hatowe Papa Félix III 

Yavutse ahagana mu mwaka wa 444, avukira i Roma. Yatabarutse kuwa 1 Werurwe 492. Ni Papa wa 48 wa Kiliziya Gatolika. Yagiye ku buyobozi bwa kiliziya asimbuye mutagatifu Papa Simplice. We yasimbuwe na Papa Gélase I. Kiliziya ihimbaza mutagatifu Papa Felix III, kuwa 1 Werurwe. 

Felix III, yabaye Papa mu gihe cy’ubuyoboye bwa Etishe (Eutyches) ndetse n’ubwa Nestorius, bwombi butasobanuraga by’ukuri kamere ya Kristu (Monophyisisme et Nestoriaisme). Yaburwanije yivuye inyuma, arengera ukwemera gutunganye. Mu muryango wa Félix III, dusangamo mutagatifu Papa Girigori Mukuru, umwe mu bakurambere ba Kiliziya (pères de l'Église) n’umwe mu bahanga ba Kiliziya (Docteurs de l'Église) na mutagatifu Papa Agapet wa I, bombi abereye abereye Sekuru. 

731 : Hatowe Papa Girigiori III 

Yavukiye muri Siriya. Ni Papa wa 90 ku ntebe y’umushumba wa Kiliziya Gatolika, kuva mu mwaka wa 731 kugeza mu mwaka wa 741, akaba umupapa wa 5 ukomoka muri Siriya. Mu gihe cye, Kiliziya yahuye n’ikibazo gishingiye ku mashusho (Iconoclasme). 

Papa Girigori wa III yasimbuye Papa Girigori wa II, hanyuma asimburwa na Papa Zakariya. Yitabye Imana kuwa 10 Ukuboza 741. 

Kiliziya imuhimbaza nk’umutagatifu kuwa 10 Ugushyingo. Yayoboye inama nkuru ya Kiliziya yabereye i Vatikani, ikitabirwa n’abepiskopi 193, yanzura ko bidakiwiye gusenga amashusho ariko kandi ko uzangiza ishusho ya Kristu, iya Bikira Mariya, ay’intumwa ndetse n’ay’abatagatifu azahanishwa gucibwa muri Kiliziya (excommunier). Papa Girigori wa III ni we mu papa wa mbere wakuyeho umuhango wa gipagani wo kurya ifarasi (L′hippophagie), wakorewagaho imigenzo yo gutamba inyamaswa kugira ngo uyiriye bimuzanire kugira ingufu z’uburumbuke nk’iziyo nyamaswa « génie de la fécondité ». 

2013: Hatowe Papa Francis I, umushumba wa Kiliziya Gatolika none 

Amazina yiswe n’ababyeyi be ni Jorge Mario Bergoglio. Yavutse tariki ya 17/12/1936, avukira muri Arigentine ku babyeyi b’abataliyani. Yimikiwe kuba umushumba wa Kiliziya kuwa 19 Werurwe 2013, aba Papa wambere uvuka ku mugabane w’Amerika, muri Amerika y’amajyepfo, uwambere mu muryango w’Abayezuwiti. Yahisemo izina Francis, arikomoye kuri mutagatifu Francois wa Assise wabaye intangarugero mu migenzo myiza; ukwiyoroshya n’urukundo. Ni papa wa 266, akaba yarasimbuye Papa Benedigito VII, weguye kuwa 28 Gashyantare 2013. 

Kuwa 22 Mata 1973: yasezeranye burundu mu muryango w’Abayezuwiti, ahabwa ubupadiri kuwa 13 Ukuboza 1969. Kuwa 21 Gashyantare. Yahawe ubwepiskopi, kuwa 27 Kamena 1992. Yabaye umushumba w’amadiyosezi atandukanye: Arikiyepiskopi wa Buenos Aires (28/02/ 1998 – 13/03/ 2013), Arikiyepiskopi w’umuragwa wa wa Buenos Aires (03/06/ 1997 – 28/02/1998), umwepiskopi wunganira wa Buenos Aires (20/05/ 1992 – 03/06/ 1997). Papa Yohani Pawulo II yamugize umukaridinali (Cardinal-prêtre de San Roberto Bellarmino). 

1615: Havutse uzaba Papa Inosenti XII. 

Amazina ababyeyi be bamwise ni Antonio Pignatelli. Yavukiye i Spinazzola mu Butaliyani, yitaba Imana kuwa 27 Nzeri 1700. Ni umupapa wa 242 wa Kiliza Gatolika. Yayoboye Kiliziaya kuva mu 1691 kugeza mu 1700, asimbuye Papa Alegizandidi VIII. Papa Inosenti XII yasimbuwe na Papa Kelementi XI. Mu muryango we kandi havutsemo Papa Pawulo V. Kuwa 1 Nzeri 1681, nibwo yagizwe umukaridinari na Papa Inosenti wa XI. 

12 Nyakanga 1691: yatorewe kuba Papa, yimikwa kuwa 15 Nyakanga uwo mwaka. Yarwanije icyenewabo (népotisme) muri Kiliziya, mu rwandiko yise “Romanum decet Pontificem” rwo mu 1692. Yarwanije ukwivanga kw’abayobozi mu nzego za leta mu itorwa ry’abepiskopi, arwanya kandi umugenzo wo kugurisha amasakramentu n’imyanya y’ubuyobozi muri Kiliziya (les pratiques simoniaques).

Thursday, April 11, 2024

Ruhengeri: Abagize ubuyobozi bukuru, abapadiri bakuru n'abayoboye Komisiyo

Aba ni bo bagize ubuyobozi bukuru bwa Diyosezi ya Ruhengeri (La curie diocésaine). ubuyobozi bukuru bwa diyosezi bukuriwe n'umushumba w'iyo diyosezi


Aba ni abapadiri bayoboye amaparuwasi  agize diyosezi ya Ruhengeri (Les curés). Iyi foto ikurikira iragaraza umutagatifu buri paruwasi yaragijwe n'igihe yashingiwe (saint patron et date de fondation)

Aba ni abapadiri bayoboye amakomisiyo 12 ya Diyosezi ya Ruhengeri. 

  1. Komisiyo ishinzwe iyogeza butumwa mu bana n’ingaga za Papa zishinzwe iyogezabutumwa (Sainte Enfance et les OPM),
  2. Komisiyo ishinzwe urubyiruko (Jeunesse)
  3. Komisiyo ishinzwe umuryango (Famille)
  4. Komisiyo ishinzwe uburezi (Education)
  5. Komisiyo ishinzwe itumanaho (Communication) 
  6. Komisiyo ishinzwe umuhamagaro (Pastorale des Vocations)
  7. Komisiyo ishinzwe ubwigishwa (catéchèse)
  8. Komisiyo ishinzwe Liturujiya n’indirimbo zo mu misa (Liturgie et Musique Sacrée)
  9. Komisiyo ishinzwe  Bibiliya n’ubumwe bw’amadini (Apostolat Biblique et Œcuménisme)
  10. Komisiyo ishinzwe ubutabera n’amahoro (Justice et Paix)
  11. Komisiyo ishinzwe Caritas
  12. Komisiyo ishinzwe Abalayiki (Apostolat des Laïcs)

 

Aya makuru ni ay'urubuga rwa diyosezi ya Ruhengeri, rwasuwe kuwa 10 Mata 2024.

Izindi nkuru wasoma: 

  1. Tumenye Mutagatifu Timote
  2. Tumenye Mutagatifu Tito
  3. Duhimbaze Mutagatifu Ezekiyeli 
  4. Duhimbaze Yozefu Mutagatifu, umurinzi wa Yezu na Mariya 
  5. Ibisingizo bya Yozefu Mutagatifu

Wednesday, April 10, 2024

Duhimbaze Mutagatigu Ezekiyeli, umuhanuzi

Ezekiyeli duhimbaza none kuwa 10 Mata, ni umuhanuzi wo mu isezerano rya kera wabayeho mu gisekuruza cya gatandatu mbere y’ivuka rya Yezu Kristu. Yavutse ahagana mu mwaka wa 621, avukira ahitwa i Sarara muri Palesitina.

Se wa Ezekiyeli yari umuherezabitambo witwaga Buzi, wo mu muryango wa Levi. Izina rya Ezekiyeli risobanura ngo « Nyagasani nadukomeze » (Que le Seigneur le fortifie). Ezekiyeli ni umwe mu bahanuzi bane bakuru (Izayi, Yeremiya, Ezekiyeli na Daniyeli).

Ezekiyeli yabayeho mu bwami bwa Yuda, igihe umwami Nabukodonozori wa kabiri, umwami wa Babiloni, yateye igihugu cya Yuda mu mwaka wa 597 mbere y’ivuka rya Yezu Kristu. Icyo gihe ntiyahise afata igihugu cya Yuda. Ahubwo yajyanye bunyago abantu ibihumbi cumi bo mu baturage ba Yuda kugira ngo abakoreshe imirimo y’agahato yo mu mirima. Icyo gihe kandi ni ho Ezekiyeli  yajyanywe bunyago ari kumwe na bo. Muri icyo gihe na none nibwo Uhoraho yamubonekeye, kandi amuha guhanura. Ayo mabonekerwa yayagize kenshi kandi yaramuherekeje kugeza igihe apfiriye. Amaze kubonekerwa no kumva amagambo y’ubuhanuzi yabibwiye abayisiraheli anababwira amagambo y’ubuhanuzi, birabakomeza. Guhera icyo gihe umuryango wa Isiraheli waramwubahaga. Na mbere y’uko Yeruzalemu isenywa yari yarabihanuye, ashishikariza abantu kwisubiraho no kwihana.

Nabukodonozori yagarutse bwa kabiri mu mwaka wa 587 asenya Ingoro ntagatifu nziza cyane y’i Yeruzalemu, yayindi umwami Salomoni yari yarubakiye Uhoraho, itatse zahabu n’andi mabuye y’agaciro ahenze. Noneho mu mwaka wa 582 mbere y’ivuka rya Yezu Kristu abaturage bongeye kwivumbura, Nabukodonozori atwara bunyago i Babiloni igice kinini cy’abaturage. Nyuma y’imyaka 49 (muri 538) abana ba Israheli bagarutse muri Yuda n’i Yeruzalemu, maze Esidrasi na Nehemiya basanasana ingoro mu buryo bugereranyije. Iyo ngoro yaje gusanwa neza ku buryo bushimishije mu gihe cy’Umwami Herodi mukuru, mbere gato y’ivuka rya Yezu Kristu. Iyo ngoro ni yo yaje gusenywa burundu n’abanyaroma mu mwaka wa 70.

Mbere y’uko Babiloni itera muri Yuda, Ezekiyeli yari umuherezabitambo wo mu ngoro i Yeruzalemu. Yatwawe bunyago i Babiloni mu mwaka wa 597, ajyanwa ari kumwe n’umugore we, bajyanwa bunyago mu mudugudu wari mu majyepfo ya Mezopotamiya na wo witwaga Telavivu (Tel Aviv). Iryo zina ni na ryo bateruye mu ntangiriro y’igisekuruza cya 20 baryita umujyi wa Telavivu muri Isiraheli y’ubu.

Ageze i Babiloni aho bari barajyanywe bunyago, mu kubonekerwa kwe yabonye ikuzo ry’Imana, maze Imana imugira umuraririzi (umuzamu) ureberera  umuryango wa Isiraheli.

 Igice kinini cy’ubuhanuzi bwe cyabaye ari mu buhungiro i Babiloni. Kandi kubera ko yari umuherezabitambo, yagaragaje cyane urukumbuzi rw’ingoro y’Imana n’akamaro ifitiye umuryango wa Israheli utari ukiyifite, agaragaza n’akamaro k’amategeko y’Imana. Mu buhanuzi bwe, yavuze cyane ku kuvugurura imitima (Ez.11,19-20) “Nzabaha umutima umwe, mbashyiremo umwuka mushya; nzavana mu mubiri wanyu umutima w’ibuye, mbashyiremo umutima wumva, kugira ngo mugendere ku mategeko yanjye n’imigenzo yanjye kandi mubikurikize; maze muzambere umuryango, nanjye mbe Imana yanyu.”

Ezekiyeli ni umuhanuzi w’amizero, wahanuye ko amagufa yumiranye azasubirana ubuzima (Ez. 37,1-4). Ezekiyeli ni umuhanuzi uvuga amagambo akomeye kandi acengera imitima. Yiciwe i Babiloni  ahowe Imana, ahagana mu mwaka wa 569 mbere y’ivuka rya Yezu Kristu. Yishwe n’umwe mu batware b’umuryango, kubera ko Ezekiyeli yari yamubujije gusenga ibigirwamana.

Abayisiraheli muri rusange bubahaga Ezekiyeli. Abayisiraheli bakeka ko imva ya Ezekiyeli iherereye muri Iraki y’ubu, hafi y’umuyi witwa Hilla. Kiliziya Gatolika ntagatifu yatangiye kwizihiza mutagatifu Ezekiyeli igitangira.

(Iyi nyandiko ishingiye kuya padiri Théophile TWAGIRAYEZU, umusaseridoti wa Diyosezi ya Byumba. Ku yandi makuru ku nyandiko yakusanyije ku mibereho y'abatagatifu bariza kuri tel: 0788757494/ 0782889963, ubunyamabanga bwa SPES MEA)

Tuesday, March 19, 2024

IBISINGIZO BYA YOZEFU MUTAGATIFU

Nyagasani, utubabarire.

Kristu utubabarire.

Nyagasani, utubabarire.

Kristu utwumve.

Kristu utwiteho.

Mariya Mutagatifu, udusabire

Yozefu Mutagatifu, udusabire

Mwana w’ikirangirire wa Dawudi, udusabire

Ngenzi muri ba Sogokuruza, udusabire

Mugabo w’Umubyeyi w’Imana, udusabaire

Murinzi utagira inenge wa Bikira Mariya, udusabire

Murezi w’Umwana w’Imana, udusabire

Wowe warengeraga Yezu ubudahwema, udusabire

Mutegeka mwiza wa Yezu na Mariya, udusabire

Yozefu utunganye rwose, udusabire

Yozefu utigeze urarikira ikizira, udusabire

Yozefu witonda rwose, udusabire

Yozefu udakangarana, udusabire

Yozefu wumvira rwose, udusabire

Yozefu utagira ubwo uhemuka, udusabire

Wowe werekana uburyo bwo kwiyumanganya, udusabire

Wowe mukene ku mutima, udusabire

Wowe abakozi bareberaho, udusabire

Wowe wizihiza imico y’abashakanye, udusabire

Murinzi w’ababikira, udusabire

Wowe urinda ababyeyi n’abana babo, udusabire

Wowe umara agahinda abababaye, udusabire

Wowe abarwayi bizera, udusabire

Wowe uhumuriza abenda gupfa, udusabire

Wowe ukangaranya amashitani, udusabire

Murinzi wa Kiliziya Ntagatifu, udusabire

Ntama w’Imana, ukiza ibyaha by’abantu, udukize Nyagasani.

Ntama w’Imana, ukiza ibyaha by’abantu, utwiteho Nyagasani.

Ntama w’Imana, ukiza ibyaha by’abantu, utubabarire.

V. Imana yamugize umutware w’urugo rutagatifu. R. N’umurinzi wa Yezu na Mariya.

Dusabe: Mana idahinyuka mu kwitegereza, watoye Yosefu Mutagatifu ho Umugabo wa Mariiya, Umubyeyi wahebuje; turagusaba ngo uyu dusingiriza kuba umurinzi wacu munsi, azatubere n’umuvugizi mu ijuru. Wowe ubaho ugategeka iteka mu ijuru. Amen.

Duhimbaze Yozefu Mutagatifu, Umurinzi wa Yezu na Mariya

Bamwe mu banditsi b’abahanga muri  Kiliziya bagerageje kwandika ubuzima bwe bagendeye ku mibereho y’abayahudi bakundaga Imana icyo gihe. Igihe Yezu avutse, Yozefu na we yabarirwaga mu « bakene b’Uhoraho » bari bariringiye Uhoraho bakamuragiza ubuzima bwabo bwose. Yozefu ntiyishimiraga ko igihugu cye gikolonizwa n’abanyaroma, ariko ntiyajyaga mu bikorwa by’urugomo byakorwaga n’abari mu ishyaka ry’abazeloti (abarwanashyaka).

Aba bitwazaga inkota mu myambaro, bagacunga aho umusirikare w’umunyaroma arangaye, bakayimutera, agapfa. Uko kubaha abakoloni, abategetsi b’icyo gihe, ni ko kwatumye yemera kujya i Betelehemu, mu mujyi wa Dawudi umukurambere wa Yozefu. Aha niho Yozefu yavukaga, nuko ajyayo kugira ngo abarurirweyo  we n’umugore we Mariya, uko itegeko ry’abanyaroma ryabitegekaga. Nk’abandi bayahudi bakunda Imana, Yozefu na Mariya bumvira Amategeko ya Musa bajyana Umwana wabo w’imfura kumutura Imana.

Uko Yozefu yareze Yezu mu kwemera : bisa n’aho bigaragara mu byanditswe. Yohani mutagatifu Intumwa n’umwanditsi w’Ivanjili avuga ko Yezu atigeze ajya kwiga mu ishuri ry’abigishamategeko. Nyamara, inyigisho ze zarushaga cyane ubuhanga izo abo batangaga. Bikira Mariya rero yari azi neza Ibyanditswe bitagatifu. Ariko, tuzi ko mu gihe cye, abagabo ari bo bigishaga abana babo ibyerekeye Ibyanditswe bitagatifu. Aha twatekereza ko Yozefu yari azi neza Ibyanditswe bitagatifu. Bityo tugatekereza ko Yozefu na Mariya bafatanyaga kwigisha Yezu Ibyanditswe bitagatifu, kandi Yezu akabumvira.

Ibyanditswe bitagatifu ntacyo bivuga ku rupfu rwa Yozefu. Nyamara mu Ivanjili ya Mariko, hari aho bita Yezu « mwene Mariya ». Ibi bisobanura ko batashoboraga kwitirira umwana nyina umubyara kandi se akiriho. Bivuze ko Yozefu yapfuye mbere y’uko Yezu atangira ubutumwa bwe bwo kwigisha Inkuru Nziza. Yozefu wari warabayeho ari intungane, byari ngombwa ko apfa nk’intungane, nta rusaku, mu mutuzo. Urupfu rwa Yozefu rero rushobora kudushushanyiriza uko urwacu rumeze. 

Urupfu rwe ni nk’urw’abandi bantu, ariko si urw’ubonetse wese. Ni urwa se wa Yezu, Mesiya akaba n’Umwana w’Imana. Aha ngaha, umugore we n’umwana we, bari bamufashe mu maboko yabo ngo bakire umwuka we wa nyuma. Aha ni ho abakristu bahera bavuga ko Yozefu yapfuye neza, kuko yarangije ubuzima bwe bwo ku isi ari mu maboko  ya Yezu na Mariya, bityo bakamwita Umutagatifu, ufasha abantu gupfa neza. Kuri iyo mpamvu, hari isengesho ryahimbwe rigira riti:

  • Yezu, Mariya na Yozefu, mbashinze umutima wanjye na roho yanjye n’amagara yanjye.
  • Yezu , Mariya na Yozefu, muramfashe ninjya gupfa
  • Yezu, Mariya na Yozefu, icyampa nkazapfa turi kumwe.

Yozefu Umurinzi wa Yezu na Bikira Mariya, Imana yari yaramutatse ubutungane. Yozefu yagiriye akamaro Bikira Mariya mu rugendo bajya i Betelehemu! yamugiriye akamaro cyane bahungira mu Misiri! Yozefu mutagatifu yabereye Bikira Mariya Nyina w’Imana incuti y’indahemuka. Yamubereye umurinzi wahoraga ari maso kandi akanamwitangira uko ashoboye. Na we rero, kubera ko yabanaga na Yezu na Bikira Mariya, ntiyahwemaga gukura mu migenzo myiza! kandi umunezero we wari ushingiye ku kubana mu nzu imwe, ntagatifu, yabanagamo na Yezu na Bikira Mariya.

Nyuma yo kwakira Yezu na Bikira Mariya, Yozefu ni we muntu wabayeho ku isi mu ihirwe kurusha abandi bantu bose. Ni na we kandi wagize urupfu rwuje amahoro kurusha abandi bose kuko umwuka we wa nyuma wamushizemo ari mu maboko ya Yezu na Bikira Mariya. Yozefu mutagatifu rero ni umurinzi wa Kiliziya y’isi yose, kandi ahazavugwa izina rya Yezu na Bikira Mariya hazavugwa n’irya Yozefu. Mu 1955, Papa Piyo wa XII yashyizeho umunsi mukuru wa Yozefu Mutagatifu, urugero rw’abakozi, agaragaza ko nta muntu wakunze umurimo w’amaboko ye kurusha Yozefu. 

(Byakusanyijwe na padiri Theophile TWAGIRAYEZU, diocese Byumba. Ku yandi makuru ku nyandiko twakusanyije ku mibereho y'abatagatifu bariza kuri tel: 0788757494/ 0782889963/ ubunyamabanga bwa SPES MEA).

Thursday, March 7, 2024

Ni muntu ki? Padiri Fidèle Dushimimana, umuyobozi wa ICK

Imyaka isaga 12 ashinzwe amasomo n’ubushakashatsi muri ICK, afite impamyabumenyi yo ku rwego rwa gaheraheza n’umukandara wirabura muri Karati.

Padiri Fidèle Dushimimana ni umusaseridoti wa Diyosezi ya Kabgayi, akaba umuyobozi wa ICK (Institut Catholique de Kabgayi), ubutumwa yahawe na Myr Balthazar Ntivuguruzwa, Umwepiskopi wa diyosezi ya Kabgayi mu nyandiko yohereza abapadiri mu butumwa mu mwaka w’ikenurabushyo 2023-2024, yo kuwa 03/ 08/2023 (the placement of priesthood personnel in the services and parishes of the Kabgayi Diocese).

Padiri Fidèle Dushimimana yavutse kuwa 8 Mata 1971, avukira mu yahoze ari Komini Runda muri Segiteri Ruyenzi. Ubu ni mu murenge wa Ruyenzi ho mu karere ka Kamonyi. Ni umwana wa gatanu mu bana cumi n’umwe ba François Uzabakiriho na Esperance Mukankubito. Mu kiganiro yagiranye n’umunyamakuru wa ICK News, kuwa 21 Nzeri 2023, Padiri Fidèle Dushimimana yavuzeko yifuje kuzaba umupadiri akiri muto cyane, afite imyaka itanu y’amavuko.

  • Ku myaka irindwi, yatangiriye amasomo ku Ishuri Ribanza rya Gahara (1978 - 1986)
  • 1986 - 1992: Yakomeje amsomo mu Iseminaei Nto Saint Léon Kabgayi, asoreza mu ishami ry’indimi (Latin and Modern languages)
  • 1992/1993: Yiyandikishije mu Iseminari Nkuru Mutagatifu Yozefu ya Rutongo, ahamara umwaka (propaedeutic year)
  • Nzeri 1993: Yinjiye mu Iseminari Nkuru i Kabgayi yigisha Filozofiya.
  • Nzeri 1994: Yakomereje amasomo ya Filozofiye mu Iseminari Nkuru ya Nyakibanda yigisha Tewolojiya kuko ariho Iseminari Nkuru ya Kabgayi yari yimukiye, anahakomereza amasomo ya Tewolojiya nyuma y’umwaka n’igice.
  • 1999: Yasoje amasomo ya Tewolojiya mu Iseminari Nkuru ya Nyakibanda ari umudiyakoni

Ahabwa ubupadiri mu 1999

Diyakoni Fidèle Dushimimana yahawe ubupadiri kuwa 24 Nyakanga 1999, muri paruwasi ya Gihara.

Inshamake y’ubutumwa bwe bwa gisaseridoti

  • 1999 - 2000 :  Yabaye Padiri wungirije muri Paruwasi ya Kinazi
  • 2000 - 2003: Yabaye umuyobozi wungirije ushinzwe amasomo mu Iseminari Nto ya Kabgayi
  • 2003 - 2010: Yagiye kwiga i Roma (The Salesian Pontifical University) ahakura impamyabumenyi eshatu zirimo n’ihanitse mu bijyanye n’iyigamitekerereze (Bachelor’s Degree, Master’s Degree, and PhD in Developmental Psychology).
  • 2010 - Kanama 2023: Yabaye umuyobozi wungirije ushinze amasomo n’ubushakashatsi muri ICK.
  • Kuwa 22/10/2021: yamuritse igitabo “Kura ujye ejuru”, kivuga ku mikurire y’umwana. Iki gitabo Ikigo cy’igihugu gishinzwe uburezi (REB) cyemeje ko cyakoreshwa mu mashuri y’u Rwanda kuwa 31 Nyakanga 2022.
  • Kuwa 1 Kamena 2023: Yazamuwe mu ntera, yinjira mu cyiciro cy’abafite impamyabumenyi ya gaheraheza (professorate), ahabwa kuba  “Associate Professor”
  • Kuwa 3 Kanama 2023:  Fidèle Dushimimana yatorewe kuba umuyobozi wa ICK

Padiri Fidèle Dushimimana, umuhanga mu mikino itandukanye

Mu bishimisha Padiri Fidèle Dushimimana (Hobbies), harimo volleyball, Damu (Chess) gucuranga piano, umukino wo guhuza inyuguti zikarema ijambo (Scrabble) na Karati yatangiye gukina afite imyaka 16, hari mu 1987, yiga mu mwaka wa kabiri w’amashuri yisumbuye.

  • 1996: Mu Nyakibanda yatsindiye umukandara w’ubururu
  • 2000: Ubwo yari ashinzwe amasomo mu iseminari nto ya Kabgayi, yatsindiye umukandara w’ikigina (brown belt). Uyu mwaka warangiye afite umukandara w’umukara, dani yambere.
  • 2009: Yatsindiye dani ya kabiri (2nd Dan black belt)



Si muri Karati gusa Padiri Fidèle Dushimimana azobeyemo, kuko no mu mukino wa Scrabble, yatsindiye ibikombe bigera kuri bitandatu.

Padiri Fideli ahura na Papa Benedigito XVI


Padiri Prof. Fidèle Dushiminana yahuye n’abashumba ba Kiliziya Gatolika ku isi mu bihe bitandukanye.



Mu mwaka wa 2006, Padiri Prof. Fidèle Dushiminana yakiriwe na Papa Benedigito XVI. Icyo gihe yabaga i Roma, ari gukurikirana amasomo. 



Padiri Fideli ahura na Papa Francis

Kuwa 19 Mutarama 2023, yahuye na Papa Francis. Icyo gihe yari yitabiriye inama y’Ihuriro Mpuzamahanga rya Kaminuza Gatolika. Abasaga 200 bayobora Kaminuza Gatolika nibo bakiriwe na Papa Francis. 




Tumwifurije guhirwa mu butumwa ahabwa na kiliziya.



Tuesday, March 5, 2024

Gashyantare 2024: Abapadiri 23 batorewe kuba abepiskopi

Ifoto igaragaza umusenyeri
uhabwa ubwepiskopi

Kiliziya Gtolika yungutse abepiskopi bashya 23, bivuze ko hazaba ibirori 23 byo gushyira abapadiri mu rwego rw’abepiskopi. Ni mu gihe mu kwezi kwa Mutarama 2024, Abapadiri 18 aribo batorewe kuba abepiskopi. 

Nyirubutungane Papa Fransisko yashinze diyosezi ebyiri. Kiliziya kandi izahimbazwa n’ibirori byo kwimika abepiskopi2, bahinduriwe inshingano. Ni ukuvuga bahawe ubutumwa mu yandi madiyosezi. Turebere hamwe mu nshamake abo basenyeri bashya  23 Kiliziya yungutse mu madiyoisezi atandukanye ku isi yose.

Kuwa 02 Gashyantare 2024: Hatowe abepiskopi bashya 3

Italy: Padiri Davide Carbonaro yatorewe kuba umushumba mukuru (metropolitan archbishop) wa Arikidiyosezi ya Potenza-Muro Lucano-Marsico Nuovo. Myr Davide
Carbonaro yavutse ku bunabi bwo mu 1967, muri diyosezi ya Noto. Mu 1988, yakoze amasezerano yo kwiyegurira Imana mu muryango w’abapadiri b’Umubyeyi w’Imana (Order of Clerics Regular of the Mother of God, O.M.D), asezerana burundu kuwa 2 Ukwakira 1992 i Roma. Yahawe ubupadiri kuwa 3 Ukwakira 1992. 

Nyuma yo guhabwa ubupadiri, yatumwe henshi, yitangira imirimo ashinzwe; yabaye umujyanama n’umunyamabanga mukuru w’umuryango (counsellor general and secretary general of the O.M.D. (2010-2016)), umwe mu bagize komisiyo ishinzwe ubumwe bw’abemera n’umushyikirano n’andi madini (Ecumenical and Interreligious Dialogue, 1999-2006) muri diyosezi ya Roma. Yashinzwe ishyinguranyandiko mu muryango (general archivist of the O.M.D.). Kuva mu 2020, yari Padiri mukuru wa Paruwasi yisunze Mutagatifu Mariya, akagira kandi inshingano muri Dikasiteri ishinzwe iby’abatagatifu (member of the College of Postulators of the Dicastery for the Causes of Saints).

Scotland: Padiri Martin Chambers wa diyosezi ya Galloway wayoboraga Paruwasi
mutagatifu Matayo n’iyisunze Bikira Mariya wo ku musozi wa Karumeli, yatorewe kuba umushumba wa diyosezi ya Dunkeld. Myr Martin Chambers yavutse kuwa 8 Kamena 1964, ahabwa ubupadiri kuwa 25 Kanama 1989. 

Yabaye padiri mukuru n’umuyobozi wa paruwasi (parish priest and parish administrator) mu maparuwasi atandukanye, yabaye umugishwanama w’uburuze gatolika muri diyosezi (1993-2000), aba umwogezabutumwa mu muryango wa Mutagatifu Yakobo Intuma (the Society of Saint James the Apostle) mu gihugu cya Ecuador, (2004-2009). 

Kuva mu 2018, muri diyosezi yahawe ubutumwa bwo kwita ku muhamagaro no gutegura abadiyakoni bahoraho.

Brazil: Padiri Danival Milagres Coelho yatorewe kuba umushumba ufasha muri
Arikidiyosezi ya Goiânia. Myr Danival Milagres Coelho yavutse kuwa 4 Nzeri 1976, muri Arikidiyosezi ya Mariana, ahabwa ubupadiri kuwa 29 Kamena 2002. Yahawe ubutumwa bunyuranye muri za paruwasi ndetse no ku rwego rwa Arikidiyosezi. 

Yabaye umurezi mu iseminari Nkuru (Preparatory Seminary,2002-2005), yabaye umuyobozi w’ishuri rikuru rya Tewolojiya (2011-2015) n’irya Filozofiya(2015-2017), yabaye umugenzuzi w’umucamaza w’urukuki rwa kiliziya muri Arikidiyosezi ya Mariana. Yahagarariye abapadiri (2019-2020), aba n’igisong gishinzwe abasaseridoti (vicar general for the clergy,dal 2019). Kuva mu 2017 yabaye Padiri mukuru wa Paruwasi (Nossa Senhora da Piedade in Barbacena-MG).

Kuwa 03 Gasyantare 2024: hatowe umwepiskopi umwe

Italy: Padiri Domenico Beneventi, umusaseridoti wa Arikidiyosezi ya Acerenza,
yatorewe kuba umushumba wa diyosezi ya San Marino-Montefeltro. Myr Domenico Beneventi yavutse kuwa 8 Gashyantare 1974, ahabwa ubupadiri kuwa 3 Nyakanga 1999. Nyuma yo guhabwa ubupadiri, yahawe inshingano zinyuranye zirimo: kuyobora ibiro bya Arikidiyosezi bishinzwe urubyiruko(2000-2003), mu nama y’abepiskopi bo mu Butaliyani, Myr Domenico Beneventi yahawemo ubutumwa bwo kwita ku itumanaho kuva mu 2009, no kwita kurubyiruko, ari umufasha w’amasomo (study assistant, 2008-2013). 

Yigishije mu ishuri rikuru rya Tewolojiya rya Basilicata (lecturer in pastoral theology, catechetics and pedagogy), aba umuyobozi w’ibiro bya Arikidiyosezi bishinzwe ubwigishwa kuva mu 2021. Afite impamyabumenyi ihanitse muri Tewolojiya yakuye i Roma (doctorate in pastoral theology, the Pontifical Lateran University of Rome 2018).

Kuwa 10 Gashyantare 2024: hashinzwe diyosezi 1, hatorwa abepiskopi 2

Mauritania: Padiri Victor Ndione yatorewe kuba umushumba wa diyosezi ya
Nouakchott yari abereye igisonga cy’umwepiskopi kuva mu 2018. Myr Victor Ndione yavukiye i Thiès muri Senegali kuwa 1 Mata 1973, ahabwa ubupadiri kuwa 7 Nyakanga 2001, nk’umusaseridoti wa diyosezi ya Thiès. 

Yabaye padiri wungirije muri paruwasi ya Mutagatifu Yozefu Ndondol (2001-2003), hanyuma akomereza ubutumwa muri Diyosezi ya Nouakchott, nk’umusaseridoti ‘fidei donum’ (2003-2014). Ni we musaseridoti wa mbere iyi diyosezi yakiriye (incardinate). Yakiriwe kuwa 9 Werurwe 2014.

Paraguay: hashinzwe diyosezi ya Canindeyú, Padiri Roberto Carlos Zacarías López, wari igisonga cy’umwepiskopi wa diyosezi ya Ciudad del Este kuva mu 2019,
atorerwa kuyibera umushumba wa mbere. Diyosezi ya Canindeyú iri mu gace gakuriwe na Arikidiyosezi ya Asunción. Myr Roberto Carlos Zacarías López yavutse kuwa 7 Gashyantare 1972, ahabwa ubupadiri kuwa 11 Mata 1999. Afite impamyabumenyi ihanutse muri Tewolojiya (doctorate in dogmatic theology, the Catholic University of Buenos Aires). 

Mu mirimo itandukanye yakoze, harimo kuba umurezi mu Iseminari Nkuru y’igihugu (2003-2004) yanabayemo umuyobozi wita kuri roho (spiritual director, 2014-2016), umunyamabanga mukuru wungirije w’Inama ya Abepiskopi ba Paraguay (2005-2008), umuyobozi w’ishami rya Tewolojiya muri Kaminuza Gatolika i Alto Paraná (2009-2011), umuyobozi wa Seminari nkuru ya Ciudad del Este (2017-2018). Iyi diyosezi nshya ya Canindeyú yatangiranye abagatolika 211,138 mu baturage 239,386 bayituye, amaparuwasi 12, abapadiri 18 barimo abiyeguriyimana 7, abaseminari 2, umufureri umwe n’ababikira 22

Kuwa 12 Gashyantare 2024: hatowe abepiskopi 2

Madagascar: Padiri Jean Désiré Razafinirina, umusaseridoti wa Arikidiyosezi ya
Toliara, wari umuyobozi wa Seminari Nkuru ya Vohitsoa, yatorewe kuba umushumba wa diyosezi ya Morombe. Myr Jean Désiré Razafinirina yavutse kuwa 5 Gicurasi 1975, ahabwa ubupadiri kuwa 10 Kanama 2003. 

Myr Jean Désiré yigishije mu iseminari nto ya Toliara (2003-2004), aba umwe mu bagize inteko ngishwanama ya Arikidiyosezi ari na padiri mukuru wa Katederali (2010-2013) yigeza kubera padiri wungirije(2004-2005), yigishize mu Seminari Nkuru ya Vohitsoa (2013-2017), ayibera umuyobozi kuva mu 2017.

Tanzania: Padiri Wilbroad Henry Kibozi, umusaseridoti wa Arikidiyosezi ya
Dodoma, yatorewe kuba umushumba wunganira ufasha (auxiliary bishop) muri iyi Arikidiyosezi.

Yari asanzwe ari umuyobozi wungirije wa seminari nkuru y’Umuryango Mutagatifu i Kahama. Myr Wilbroad Henry Kibozi yavukiye i Dodoma kuwa 30 Mata 1973, ahabwa ubupadiri kuwa 9 Nyakanga 2010.

Afite impamyabumenyi muri Tewolojiya (doctorate in dogmatic theology from the Theological Faculty of Central Italy). Mu butumwa yakoze harimo kuba padiri wungirije wa Lumuna (2010-2012) no kuba umuyobozi ushinzwe umuhamagaro mjuri Arikidiyosezi 2012-2014).

Kuwa 13 Gashyantare 2024: hatowe abepiskopi bane

USA: Padiri James T. Ruggieri wari padiri mukuru wa paruwasi muri diyosezi ya
Providence yatorewe kuba umushumba wa diyosezi ya Prtland. Myr James T. Ruggieri yavutse kuwa 12 Mutarama 1968, ahabwa ubupadiri kuwa 14 Kamena 1995.2

Ubutumwe bwe mbere yo gutorerwa kuba umwepiskopi bwibanze ku kuba padiri wungirije ahatandukanye (1995-2003) no kuyobora amaparuwasi atandukanye; nka padiri mukuru cyangwa se nk’umuyobozi wa paruwasi (Parish priest or administrator: 2004-2024).

Thailand: Padiri Paul Tawat Singsa, wari padiri mukuru wa paruwasi yisunze Izina
Ritagatifu rya Yezu ya diyosezi ya Nakhon Sawan, yatorewe kuba umushumba w’iyo diyosezi. Myr Paul Tawat Singsa yavutse kuwa 13 Werurwe 1966, ahabwa ubupadiri kuwa 24 Ukwakira 1992. Afite impamyabumenyi ihanitse muri Filozofiya (doctorate in philosophy from Silpakorn University in Bangkok). 

Mu butumwe nk’umupadiri, harimo kuyobora amashuri atandukanye, Pataravitaya school (2005-2011), Phraworasarn School, abifatanya no kuba padiri mukuru (2020-2024). Yabaye kandi umurezi mu iseminari nkuru Lux Mundi i Sampran (2012-2019).

Kenya: Abapadiri Simon Peter Kamomoe na Wallace Ng’ang’a Gachihi batorewe kuba abepiskopi bunganira (auxiliary bishops) ba Arikidiyosezi ya Nairobi. Myr Simon
Peter Kamomoe, ubwo yatorwaga yari umuyobozi (administrator) wa Bazilika Katederal yisunze Umuryango Mutagatifu (Holy Family Basilica Cathedral) i Nairobi. Myr Wallace Ng’ang’a Gachihi yari padiri mukuru n’umuhuzabikorwa ushinzwe ikenurabusho (archdiocesan pastoral ministry), kuva mu 2011.

Myr Simon Peter Kamomoe yavutse kuwa 26 Ugushyingo 1962, ahabwa ubupadiri kuwa 18 Kamena 1994 nk’umusaseridoti wa Arikidiyosezi ya Nairobi. Mu butumwa yakoze harimo kuba umufasha (Assistant) mu iseminari nto ya Nairobi (1994-1995), umufasha mu maparuwasi atandukanye (1995 - 1998), padiri mukuru mu maparuwasi anyuranye (1998-1999, 208-2024). Yabaye kandi umwe mu bagize inteko ngishwanama ya Arikidiyosezi (1999-2008).

Myr Wallace Ng’ang’a Gachihi yavutse kuwa 26 Werurwe 1973, ahabwa ubupadiri kuwa 21 Gicurasi 2005. Yakoreye impamyabumenyi y’icyiciro cya gatatu cya kaminuza muri Tewolojiya y’ikenurabushyo (master’s degree in pastoral theology, the Catholic University of Eastern Africa-CUEA, 2009-2011).

Kuwa 16 Gashyantare 2024: hatowe abepiskopi babiri

Panama: Padiri Luis Enrique Saldaña Guerra, O.F.M., wari umuyobozi w’abafransiskani mu ntara ya Nuestra Señora de Guadalupe (provincial minister of the Franciscan Province of Nuestra Señora de Guadalupe of Central America and the Caribbean) kuva mu 2021, yatorewe kuba umwepiskopi wa diyosezi ya David. 

Myr Luis Enrique Saldaña Guerra yavutse kuwa 24 Gashyantare 1966, asezera mu muryango w’abafransiskani kuwa 23 Gashyantare 2002. Yahawe ubupadiri kuwa 29 Mata 2006.

Bangladesh: Padiri Subroto Boniface Gomes, umusaseridoti wa Arikidiyosezi ya Dhaka wayoboraga paruwasi ya Snto Rosario kuva mu 2020, yatorewe kuba umushumba wunganira muri iyo Arikidiyosezi. Myr Subroto Boniface Gomes yavutse kuwa 19 Ugushyingo 1962, ahabwa ubupadiri kuwa 16 Mata 1990. 
Mu butumwa yakoze harimo kuba umurezi mu iseminari nkuru (the Holy Spirit Major Seminary, Dhaka 2004-2007), Umunyambanga mukuru wungirije w’inama y’abepiskopi (2007-2015), umuyobozi wa roho mu iseminari nkuru ya Dhaka(2017-2018), umunyamabnga wa Arikidiyosezi ya Dhaka (2018-2019), ushinzwe amasomo mu iseminari nkuru ya Dhaka kuva mu 2020, yabaya kandi umwanditsi mukuru w’ikinyamakuru cya tewolojiya.

Kuwa 17 Gashyantare 2024: Papa yatoye abepiskopi batanu mu Buhinde

  1. Padiri Mathew Kuttimackal, wari padiri mukuru wa paruwasi Katederali, yatorewe kuba umushumba wa diyosezi ya Indore.
  2. Padiri Francis Tirkey, wari umuyobozi w’ikigo cya diyosezi gishinzwe serivisi z’imibereho, yatorewe kuba umushumba wa diyosezi ya Purnea
  3. Padiri Karnam Dhaman Kumar, M.S.F.S., wari padiri mukuru wa Paruwasi i Münster, yatorewe kuba umushumba wa diyosezi ya Nalgonda.
  4. Padiri Augustine Madathikunnel wari umuyobozi wa diyosezi ya Khandwa (administrator), yatorewe kuyibera umushumba.
  5. Padiri Prakash Sagili, wari padiri mukuru wa paruwasi, yatorewe kuba umwepiskopi wa diyosezi ya Khammam.

Byinshi kuri aba bepiskopi soma inkuru yitwa : 17 Gashyantare 2024: Papa yatoyeabepiskopi batanu mu Buhinde….

Kuwa 21 Gashyantare 2024: Hatowe umwepiskopi umwe

Brazil: Padiri Edilson de Souza Silva, umusaseridoti wa Arikidiyosezi ya São Paulo, wari padiri mukuru wa paruwasi kuva mu 2017, abifatanya no kuba igisonga cya Arikiyepiskopi kuva mu 2013, yatorewe kuba umwepiskopi wunganira (auxiliary bishop) muri iyo Arikikidiyosezi. Myr Edilson de Souza Silva yavutse kuwa 11 Nzeri 1968, ahabwa ubupadiri kuwa 10 Ukuboza 1994. 

Yabaye padiri wungirije, aba padiri mukuru mu maparuwasi atandukanye. Yabaye kandi umuyobozi wungirije mu iseminari Nossa Senhora da Penha , nyuma aza kuyibera umuyobozi ushinzwe roho z’abaseminari. Mu bindi yashinzwe harimo kuba umuhuzabikorwa w’ikenerubashyo ku rwego rwa diyosezi, aba kandi umwe mu bagize inama y’abapadiri n’inteko ngishwanama.

Kuwa 22 Gashyantare 2024: Hashingwa diyosezi 1, ihabwa umwepiskopi

Guinea: Nyirubutungane Papa Fransiko yashinze diyosezi ya Boké, Padiri Moïse Tinguiano atorerwa kuyibera umwepiskopi wambere. Kuva mu 2018, yahawe inshingano zikurikira: yari padiri mukuru wa paruwasi ya Taouyah, muri Arikidiyosezi ya Conakry, ari nayo yabyaye Diyosezi ya Boké, akaba umurezi mu iseminari yaragijwe Benedigito XVI, akaba kandi n’umuyobozi wa radio “La Voix de la Paix ”.

Myr Moïse Tinguiano yavutse kuwa 11 Ukuboza 1977, ahabwa ubupadiri kuwa 26 Ugushyingo 2006. Hanze ya diyosezi ye, yakoze ubutumwa muri diyosezi ya Vittorio Veneto (2013-2016) no muri diyosezi ya Città del Castello (2016-2017). Afite impamyabumenyi ihanitse mu bijyanye na Tewolojiya y’ubwigishwa no mu ikenurabushyo ry’urubyiruko (Doctorat en théologie catéchétique et en pastorale des jeunes á l’Université pontificale salesienne, 2011-2017). Diyosezi nshya ya Boké igizwe n’amaparuwasi 6, abapadiri bwite 6, umupadiri wo mu muryango w’abiyeguriyimana, abaseminari bakuru 4, abafureri 10, ababikira 12 n’abagatolika 10,225.

Kuwa 23 Gashyantare 2024: Hatowe umwepiskopi 1

Central African Republic: Padiri Aurelio Gazzera, O.C.D, wari umuyobozi wa Caritas muri diyosezi ya Bouar kuva mu 2003, n’umuyobozi w’ishuri ry’ubukanishi rya Baoro kuva mu 2020, yatorewe kuba umwepiskopi w’umuragwa (coadjutor bishop) muri diyosezi ya Bangassou. Myr Aurelio Gazzera, O.C.D., yavutse kuwa 27 Gicurasi 1964 mu Butaliyani, yinjira mu iseminari nto y’abakarumeli (Descalced Carmelites) mu 1974. Mu 1979, nibwo yakoze amasezerano ya mbere y’abihayimana, asezerana burundu kuwa 11 Ukwakira 1986. Yahawe ubupadiri kuwa 29 Gicurasi 1989. 

Mu butumwa butandukanye yasohoje, harimo kuba umurezi mu Iseminari Nto y’Abakarumeli ya Arenzano mu Butaliyani, hanyuma ajya kwamamza Ivanjili mu gihugu cya Central Africa, ahakorera ubutumwa kuva mu 1992, burimo no kuba umukuru w’abakarumeli muri icyo gihugu (2014-2020).

Kuwa 24 Gashyantare 2024: Hatowe umwepiskopi 1

Korea: Padiri Paul Kyung Sang Lee, wari padiri mukuru wa Saint Ignatius Kim of Gaepo-dong (kuva mu 2022), akaba n’igisonga gishinzwe imanza (judicial vicar- kuva mu 2018) muri Arikidiyosezi ya Seoul, yatorewe kuba umwepiskopi wunganira (auxiliary bishop) wa Seoul. Myr Paul Kyung Sang Lee yavutse kuwa 1 Ugushyingo 1960 i Seoul, ahabwa ubupadiri kuwa 12 Gashyantare 1988. 

Afite impamyabumenyi ihanitse mu mategeko ya Kiliziya yakuye i Roma (doctorate in canon law from the Pontifical Lateran University). Nyuma y’amaso i Roma (1990-1995) Yabaye padiri mukuru mu maparuwasi atandukanye (1996-1999), umunyamabanga nshingwabikorwa w’ishami ry’ubuvuzi muri Kaminuza Gatolika ya Korea (2001-2004), umunyamabanga nshingwabikorwa w’ikigo (Foundation) gishinzwe Uburezi Gatulika (2004-2009), yaje kukibera umumyamabanga mukuru kuva mu 2013 kugeza mu 2022.

Some facts about St. Padre Pio of Pietrelcina - Fr. Ugochukwu Ugwoke

He was a stigmatist: On Sept. 20, 1918, Padre Pio received the visible wounds of Christ known as stigmata, while praying in a church. The wo...