Friday, February 4, 2022

Kuki abihayimana bahindura amazina?

Ababikira ba'abakarumelita,
ifoto ya diyosezi ya RUHENGERI.

Abihayimana bamwe bafite umuco wo guhindura amazina, bagafata andi bagomba kwitwa, bakimara gukora amasezerano yo kwiyegurira Imana.  Bamwe bafata amazina asanzwe, abandi bagafata ay’inyunge, nka Ana Misheloti, washinze umuryango w’ababikira; Abaja Bato b’Umutima Mutagatifu wa Yezu, yiswe Yohana Faransisika w’iramukanya (Anne Michelotti, Jeanne-Françoise de la Visitation). Mariya Fransisika Tereza Maritini yiswe Tereza w’Umwana Yezu n’Uruhanga Rutagatifu, Tereza wa Yezu ariwe Tereza w’Avila na we si uko yavutse yitwa kuko amazina yavukanye ari Teresa Sánchez de Cepeda dávila y Ahumada na Papa Fransisko wavutse yitwa Jorge Mario Bergoglio. Ese uyu mugenzo wo guhindura izina usobanuye iki?

Guhindura izina byadutse mu kinyejana cya III mu bigo by’abihayimana badasohoka, Abamonaki. Uwiteguraga kwinjira mu muryango, mu gihe cyo gukora amasezerano y’Abamonaki, nibwo yahabwaga izina n’umukuru wabo (supérieur). Muri Kiliziya y’iburengerazuba, bitandukanye n’iyiburasirazuba (Kiliziya ya Roma) buri mwepiskopi wese ahabwa izina ritandukanye n’iryo yabatijwe igihe ahawe umwambaro w’Abamonaki. Si abamonaki gusa bahindura amazina kuko n’abapapa babigomba.

Mu bihe bya kera, iyo hatorwaga umupapa witiranwa n’ikigirwamana cyangwa umwami w’umupagani, byabaga ngombwa ko uwatowe ahindura izina. Ntabwo umupapa ahabwa izina nk’uko bigenda ku bihayimana ahubwo we aryihitiramo mbere y’uko imbaga y’abakristu itangarizwa ko hatowe papa mushya. Bivugwa ko umupapa wambere wahinduye izina ari uwitwa ‘Mercurius’ mu 533, akitwa Yohani II, abikoreye kwirinda kuyobora Kiliziya afite izina ry’ikigirwamana. Mu mwaka wa 955, uwitwa Octavien na we nyuma yo gutorerwa kuyobora Kiliziya yahinduye izina yitwa Yohani wa XII. Mu mwaka 983 Petero Campanora yanze ko habaho undi mupapa witiranwa na Mutagatifu Petero Intumwa, umupapa wambere wa Kiliziya, ahitamo kwitwa Yohani wa XIV. Ubu noneho buri wese utorewe umurimo wo kuyobora Kiliziya ahindura izina. 

Portrait du pape Léon X © Universal History Archive / Gettyimages
Guhindura izina k’utorewe kuyobora Kiliziya, bishobora kugira ibisobanuro byinshi, bitewe n’uwarihisemo. Umupapa watowe ashobora guhitamo izina kuko yubashye umutagatifu, ashaka kumuragiza kuyobora kwe, cyangwa uwamubanjirije, bya hafi cyangwa bya kure, wabaye icyamamare kubera ibikorwa by’ubudashyikirwa yakoze ku buyobozi bwe. Urugero twatanga rw’ibirangirire ni Papa Girigori wa I, Papa Lewo wa I na Papa Silivesitiri wa I wemeje ubukristu nk’iyobokamana ry’ubwami bw’Abaromani, hari ku ngoma ya Constantin. Papa Maritini wa V yafashe iri zina kuko yatowe kuwa 11 Ugushyingo, itariki hizihizwaho mutagatifu Maritini wa Tours, hari mu 1417. 

Hari bamwe mu bapapa batigeze bahindura amazina yabo ya batisimu nka Papa Adiriyani wa VI (Adrian Florensz Dedal) mu 1522 na Papa Mariceli wa II (Marcello Cervini) mu 1555. Abandi bafashe amazina y’abababanjirije bari bafitanye isano, gusa ntawakwemeza ko iyo ariyo mpamvu yatumye bayahitamo cyangwa atariyo. Abo ni: Papa Piyo wa III wari umwishywa wa Papa Piyo wa II, Papa Honorius wa IV wari umwana w’umwishywa wa Papa Honorius wa III, na Papa Lewo wa XI; umwana w’umwishywa wa Papa Lewo wa X. 

Haba ku bamonaki cyangwa ku bapapa, guhindura izina ni ikimenyetso cyo guhinduka, cyo gutorwa n’Imana cyangwa guhabwa ubutumwa bushya. Ni umugenzo ufatiye ku byanditswe bitagtifu kuko bigaragara no muri bibiliya, yo iduha ingero z’abantu bahinduye amazina, haba mu isezerano rya kera n’irishya.  Abramu yahindutse Abrahamu nyuma y’uko agiranye isezerano n’Imana (Intg. 17, 1-5), Yakobo ahinduka Isiraheli nyuma y’uko akiranye n’Imana (Intg. 32, 23-33), Sawuli ahinduka Pawulo nyuma yo kwemera Yezu na Simoni ahinduka Petero nyuma yo kwemeza ko Yezu ari Umwana w’Imana (Mt.16,13-20).  

Aho afungiye, yohorerezwaga abakobwa bo kumutesha ubumanzi

Mutagatifu Tomasi w'Akwini
Yahuye n’akaga gakomeye azira kuba ashaka kwiha Imana, ibizungerezi byahawe ubutumwa byagombaga gusohoza mu gihe cy’ijoro ngo bihemuze uwamaramaje kwegukira Imana. Uwo ni   Tomasi wa Akwini twahisemo kubabwira. Yabaye, Umusaseridoti w’umudominikani w’umuhanga mu nyigisho za Kiliziya watsinze ibyo bigeragezo. 

Hafi ya Akwini mu Butaliyani, mu magorofa y’ahitwa Roka Seka, ni ho Mutagatifu Tomasi wa Akwini yavukiye mu 1226. Yabaye, mu gihe cye, umuhanga utagereranywa, n’urumuri rutangaje rw’ibihe byose muri Kiliziya Gatolika. Mu buryo butangaje, urukundo yakunze Bikira Mariya, Umubyeyi w’Imana, yerugagaje akiri uruhinja. Tomasi wa Akwini hari ubwo agapapuro kari kanditseho ngo “Ndakuramutsa Mariya” kamuguye mu ntoki, umukozi wo mu rugo agerageza kukamwaka biba iby’ubusa. Bigeze aho, nyina akamushikuza, Tomasi ararira arahogora bakamushubije ahita akamira ahera ko ahora, aseka yishimye. Amaze imyaka 5 avutse bamujyanye i Monkasini mu bamonaki ba mutagatifu Benedigito, nyuma bamwohereza i Napule kuba ariho arangiriza Koleji. Ubuzima bwe bwa kinyeshuri bamwitaga “Imfizi icecetse” kuko yakundaga guceceka kandi akaba atuje.

Ubwo Mutagatifu Dominiko umukurambere w’abadominikani yandikwaga mu gitabo cy’abatagatifu, Tomasi yagiye kureba ibirori Kiliziya igira iyo banditse umuntu mu gitabo cy’abatagatifu. Anyurwa n’ibyo yisomeye byanditswe kuri uwo mutagatifu, bimujya mu mutima cyane bituma asaba umukuru w’abadominikani kwinjira mu muryango wabo, baramwakira atangira Novisiya ubwo. Icyo gihe se yari amaze iminsi mike apfuye, abavandimwe be na Nyina bamenye ko yagiye kwiha Imana ntibabyishimira, birabarakaza cyane. Bahengera igihe yoherejwe kwiga i Parisi mu Bufaransa n’abakuru b’abadominikani, bamufatira mu nzira bamujyana, kumufungira mu rugo rwabo rukomeye rwitwa urwa Mutagatifu Yohani.

Tomasi wa Akwini yageragejwe bikomeye ngo areke kwiha Imana ariko biba iby’ubusa kuko Imana yari yamwigombye kandi ntakiyirushya amaboko. Umuryango we wagerageje byinshi ngo umuteshe kwiha Imana kugeza n’ubwo bajya bamwoherereza nijoro abakobwa beza bo kumushuka ngo bararane bamuteshe byibura ubumanzi bwe bwa gikirisitu yari akomeyeho cyane. Bibwiraga ko nibishoboka bibabera inkunga yo kumugamburuza. Uko abo bakobwa baje bagasanga Tomasi yitabaje urukwi rwaka akaba ari rwo abirukanisha.  Kugira ngo ave aho hantu, bashiki be ni bo bamucikishije bamunyujije mu idirishya, bari bamaze kubona musaza wabo arengana. Tomasi yasubiye atyo i Napule, umukuru w’abadominikani bose amutumiza i Roma, hanyuma amwijyanira ubwe i Parisi, kwiga Filozofiya na Tewolojiya, agakunda gutangiza isengesho buri icyo agiye kwiga. Yigishijwe na mutagatifu Alberiti mukuru wabaye na we umutagatifu n’umuhanga mu nyigisho za Kiliziya.

Tomasi yasomaga yitonze ibitabo abanditsi n’abakurambere ba Kiliziya banditse byose, asesengura ibitekerezo byabo, hanyuma akabisobanura ku buryo bw’agatangaza uko yabyumvise mu bwenge bwe.  Kugeza ubu, nta n’undi nyuma ye wigeze amurusha kwerekana uburyo ubwenge buzima bwa Filozofiya butegura ubwa Tewolojiya. Kandi ibitabo bye ni byo bigifatirwaho mu nyigisho zose za Tewolojiya (Ubumenyamana) na Filozofiya (Ityazabwenge) gatolika y’ukuri kuzima.  Yari umuhanga utangaje ku buryo abandi bamubonaga nk’ufite ubwenge nk’ubwa kimalayika.  Ubuhanga n’ubutagatifu bwe bwatumye Papa Urbano IV amushinga kwandika Misa yose n’indirimbo z’Isakaramentu, harimo na Rata Siyoni, ya yahimbye, ikaba imaze imyaka hafi Magana inani. Bashatse kumugira umwepisikopi arabananira rwose. Imana yari yaramuhaye ububasha bwo gukora ibitangaza.

Yapfuye kuwa 7 Werurwe 1274 ajya mu nama Nkuru ya Kiliziya yabereye Liyo mu Bufaransa icyo gihe. Papa Yohani wa XXII yamwanditse mu gitabo cy’abatagatifu kuwa 18 Nyakanga 1323. Papa Piyo wa V yamwanditse mu gitabo cy’abahanga mu nyigisho za Kiliziya mu 1567. Uwategetse ko Filozofiya na Tewolojiya gatolika y’isi yose byigishwa bifatiye ku byo mutagatifu Tomasi yanditse ni Papa Lewo wa XIII. Yitwa “umuhanga kimalayika (docteur Angelique), ariko na mbere yararihoranye. Tumwizihiza ku tariki 28 Mutarama.

Ushaka kumenya byinshi wasoma :

 ABATAGATIFU MU MINSI Y’UMWAKA, Ed. De l’imprimerie de Kabgayi, 2eme ed. sept. 2015. P.57-58

http://www.sanctoral.com/fr/saints/saint_thomas_d_aquin.html                                                                             http://docteurangelique.free.fr/saint_thomas_d_aquin/biographies.html                                                              DIX MILLE SAINTS, Dictionnaire hagiographiqueCyanditwe n’Ababenedigitini b’i Ramsgate. Ed.VI., Brepols,1991.p.

amateka ya Mutagatifu Jiliberiti

Mutagatifu Jiliberiti w'i Sempringamu

Uwo ni Mutagatifu Jiliberiti wavukiye i Sempringamu (Sempringham) mu karere ka Linkolunishaya (Lincolnishire). Ntibizwi neza igihe hakekwa mu 1083 cyangwa mu 1089. Se yari umucuruzi ukomeye, afite amasambu menshi mu ntara ya Linkolunishaya naho Nyina akaba umwongerezakazi wo mu muryango w’abaciye bugufi. Ababyeyi ba Jiliberti babonye adakwiriye kujya mu gisirikare, atanashobora ubucuruzi, bamwohereza kwiga mu Bufaransa. Nyuma y’igihe gito Jiliberti yagarutse ku ivuko mu karere kayoborwaga na se, yerekwa abakirisitu bo muri paruwasi avukamo ndetse ajya no kwiyereka Musenyeri Roberti Bruwerti. Yaje kumubera umunyamabanga wa Musenyeri mu gihe cy’imyaka umunani. Umwepiskopi Alegisanderi ni we wamuhaye ubudiyakoni n’ubupadiri, icyo gihe Jiliberti yasaga n’utarabyiyumvamo. Ise yapfuye mu 1131, muri uwo mwaka kandi ni bwo Jiliberti yashinze ikigo cy’abihayimana b’abamonaki mu majyaruguru ya kiliziya ya Mutagatifu Andereya (église Saint-André), mu 1139 ashinga ikindi mu kirwa (l’île de Haverholm). Ni we wabaye uwambere mu gushinga umuryango kavukire mu gihugu cy’ubwongereza.

Jilberiti w’i Sempringham yagiye mu nama nkuru y’umuryango w’abihayimana b’i Sito (Citeaux), mu 1148, kugira ngo bamerere ibigo by’abamonaki yatangije kugengwa n’amategeko agenga abamonaki bo muri Sito, mu ntara ya Burugonye mu Bufaransa, bashinzwe na mutagatifu Bernarido, ariko ntibyakunda kuko abayobora uwo muryango w’i Sito babyanze.  Byatumye Jilberti aha ikindi cyerekezo uwo muryango, urakomera. Mu mwaka w’1165, Jiliberiti yafunzwe azira gushyigikira Arikiyepiskopi wa Kantoruberi witwaga Tomasi Beke wari umze gucirwa urubanza rwo kwirukanwa mu gihugu (Exil). Umwami Heneriko wa II ni we wamuhaye imbabazi na Papa Alegizanderi yaramushyigikiye, amwamururaho abamurwanyaga.

Ubuzima yabusoje atakibona. Nyuma yo guhuma, yeguye ku mwanya w’umuyobozi w’umuryango. Yitabye Imana afite imyaka isaga ijana, mu w’1189. Asiga ibigo 13 by’abihayimana, icyenda muri byo, byagiraga urugo rw’ababikira n’irindi shami ry’abafureri. Umuryango washinzwe na Jiliberiti wishwe Abajiliberitini (Ordre de Saint-Gilbert, Ordre des Gilibertins); Abafureri bakayoborwa n’amategeko agenga abihayimana bisunga mutagatifu Agusitini naho ababikira bo mu muryango we bakagendera ku mategeko ya mutagatifu Benedigito. Aba bafureri n’ababikira bitaga ku mfubyi, ku barwayi b’ibibembe no ku zindi ndushyi. Abajiliberitini bafunze imiryango mu 1538 ubwo ubwo umwami Heneriko wa VIII w’ubwongereza yagwatiraga ku ngufu (confiscate) umutungo w’imiryango y’abihayimana (dissolutions des monastères). Papa Inosenti wa III ni we wamwanditse mu gitabo cy’abatagatifu kuwa 30 Mutarama 1202. Tumwizihiza kuwa 4 Gashyantare buri mwaka.

Aho byavuye:

https://fr.wikipedia.org/wiki/Gilbert_de_Sempringham https://nominis.cef.fr/contenus/saint/562/Saint-Gilbert-de-Sempringham.html  https://www.franciscanmedia.org/saint-gilbert-of-sempringham/                                                                     DIX MILLE SAINTS,Dictionnaire hagiographique cyanditwe n’Ababenedigitini b’i Ramsgate. Ed.VI., Brepols,1991.p.225.

Nyagasani, wahoze he ko utantabara?

Mutagatifu Antoni wo Misiri

Iyi dutuye tuyibonemi byinshi; ibyiza n’ibibi. Iyo umuntu ageze aho abihiwe n’ubuzima yitabaza Imana, wenda mu mahoro atanabiherukaga, kugira ngo imukize kuko aba abona imbaraga ze zitihagije ngo zimukize. Haba ubwo uwo utabaje atinda kukugeraho, n’igihe akagureyeho ukaba wagwa mu gishugo cyo kumubwira uti: Kare kose wari he? Wahoze he? Birashoboka ko n’Imana wayitontomera uyibaza uti: “Nyagasani, kare kose wahoze he ko utantabara? Muri iyi nkuru twabahitiyemo amateka ya Mutagatifu Antoni wo Misiri, umukuru w’abihayimana (251-356) wabajije Yezu icyo kibazo.

I Komi mu Misiri ni ho Mutagatifu Antoni yavukiye, arerwa gikirisitu n’ababyeyi be basezeye isi afite imyaka cumi n’umunani, akomeza kubana neza na mushiki we basigaranye. Antoni yahinduwe n’inyigisho y’umusaseridoti wasomye Ivanjili, aho Yezu abwira umunyacyubahiro w’umukungu ati: “gurisha ibyo utunze byose, maze ubigabanye abakene, uzagira ubukire mu ijuru; hanyuma uze unkurikire” (Luka 18-22). Icyo gihe, Antoni yumvise ko ari we ubwirwa ayo magambo, nuko ageze iwabo, agabana na mushiki we umutungo basigiwe n’ababyeyi. Aha mushiki we igice kimwe cy’umutungo wabo wose, naho umugabane wakagombye kuba uwe awugabanya abakene.

Nyuma y’ibyo Antoni asiga iwabo, ajaya kwibera ahantu ha wenyine mu butayu bwa Misiri, akimara igice kinini cy’umunsi asenga, undi mwanya usigaye ugaharirwa indi mirimo, akarya inshuro imwe ku munsi nimugoroba. Kubera ukwigomwa, hari ubwo yamaraga na gatatu ntacyo akoza mu kwanwa. Umwanya munini w’ijoro yawumaraga asenga, agasinzira amasaha make arambaraye ku muce ushaje cyangwa hasi gusa, cyangwa nanone akaryama kuri silisi, ku buriri buhanda. Amenye ko Kiliziya yongeye gutotezwa ati: “nkajya kureba izo ntwari za Kiliziya”. Abamaritiri bayubahiriza! Imana nibishaka nanjye nzabibafashemo.” Nibwo ahagurukanye ishyaka ryo guhoza abafashwe bagifunze no kubakomeza ngo badahinyuka mu migambi yabo yo gupfira ukwemera gutagatifu.

Abapagani batotezaga abakristu ntibamutinye, kuko basakaga kumwica, bakamufunga iminsi mike bakamurekura kuko Imana yashakaga kuzamuha ikamba ry’ubundi buryo. Bamurekuye igihe Kiliziya iherewe amahoro, yisubirira aho yahoze mu butayu. Nyuma gato, yatangiye monasiteri nyinshi, aba umubyeyi w’abamonaki batabarika. Akoranya abasore bashaka kwitagatifuza batandukanye n’isi, arabigisha, hamwe na we bashinga umuryango w’abamonaki. Yabahaye bwa mbere amategeko abagenga, ibigo byabo bikomeza kwiyongera muri ako karere k’ubutayu bwa Misiri. Imirimo yabo bihayimana yari ugusenga, gukoresha amaboko, kuririmba buribyari, gusoma no kwiga ibitabo bitagatifu ndetse no kwibabaza ku buryo bwose. Ni nk’aho ubutayu bwa Misiri bwari butuwe n’abamalayika, ku migenzo ya gikirisitu itangaje abo bamonaki bari bafite, Antoni akaba iremezo ry’ibyo byose. Abakurikiye inzira yo kuba umuntu ukwe ukwe, bitwa “ermiti”.  Na ho ababa mu rugo rumwe bitwa “Abamonaki” cyangwa “Senobiti”.

Mutagatifu Antoni azwiho gutsinda kenshi intambara ikomeye y’amashitani yamuteraga akamukubita agasiga ari inoge rwose, agambiriye kumutera ubwoba ngo areke kwibabaza no gusenga, asubire mu bantu! Amashitani yamuteraga kenshi ari ibirura bibi cyane, akamukorera ibibi byinshi ariko we akayatsindisha isengesho akora ikimenyetso cy’umusaraba, akayirukana. Hari ubwo Nyagasani Yezu yamubonekeye, nuko Antoni aramubaza ati: “Nyagasani, kare kose wahoze he ko utantabara?” Yezu aramusubiza ati: Nari hafi yawe nishimira ugutsinda kwawe.” Ibyo Mutagatifu Antoni yakoraga byose yabikoranaga umunezero; ukaba umurage yaraze abe bose. Yitabye Imana afite imyaka ijana n’itanu y’amavuko.

Ushaka kumenya byinshi:

ABATAGATIFU duhimbaza buri munsi, ed.Euthymia, Diyosezi Butare, Mata 2013.P.22-23.

ABATAGATIFU MU MINSI Y’UMWAKA, Ed. De l’imprimerie de Kabgayi, Icapwa rya kabiri, Nzeri 2015. P.46-47.

http://reflexionchretienne.e-monsite.com/pages/vie-des-saints/janvier/saint-antoine-le-grand-ermite-en-egypte-251-356-fete-le-17-janvier.html https://fr.wikipedia.org/wiki/Antoine_le_Grand

DIX MILLE SAINTS, Dictionnaire hagiographique cyanditwe n’Ababenedigitini b’i Ramsgate. Ed.VI., Brepols,1991.p.53.        

Faransisiko wa Sale, washinze ababikira ba Mariya ajya gusuhuza Elizabeti

Fransisiko wa Sale

Kuwa 21 Kanama 1567 ni bwo Mutagatifu Fransisiko wa Sale (Sales) yavukiye mu muryango ukomeye ; ababyeyi b’ibikomangoma bari batuye mu karere ka Savuwa (Savoie) mu mujyi witwa Torensi (Thorens) mu gihugu cy’Ubufaransa, akaba umwana w’imfura mu bana 13. Ni mwene Faransisiko wategekaga Sale, Buwazi na Noveli, Nyina akitwa Faransisika Siyona (Françoise Sionnaz). Mu buryo bwo kubaha Faransisiko wa Asize, yabatijwe izina rya Faransisiko kuwa 28 Kanama 1567, ahabwa Ukarisitiya ya mbere afite imyaka 10. Afite imyaka 11 ni bwo yasabye ababyeyi be kuzaba umupadiri, nyamara bo bari bamufitiye imigambi yo kuzamufasha kuba umutegetsi ukomeye cyangwa umucamanza. Faransisiko yigiye amashuri abanza Anesi (Annecy), akomereza i Parisi mu bufaransa mu ishuri ryayoborwaga n’abayezuwiti mu 1681.

Mu mwaka w’1588, i Parisi intambara yarateye, nuko se wa Faransisiko amujyana kwiga i Paduwa mu Butaliyani kuva mu w’ 1588-1591, ahigira amategeko n’iyobokamana (Droit et Theologie).  Icyo giho, yahinduwe n’igitabo cyitwa "Intambara ya roho" le combat spirituel, ariko na none akumva afite ishyaka ryo kuvugurura Kiliziya nk’iryarangaga mutagatifu Filipo Neri (1515-1595), na mutagatifu Karoli Boromewo (1538-1584). Mu 1591, agarutse mu Bufaransa, se yamushakiye umwanya mu basenateri, arabyanga.  Nyuma yumviye inama za mubyara we padiri Ludoviko wa Sale n’iz’umwepisikopi wa Jeneve, yemeye kuba umusenateri wa Savuwa (Savoie). Nyuma y’aho, Faransisiko yaje kubyanga atangira kwemera gukorerwaho imihango imutegurira kuzaba umupadiri, yahawe ubupadiri kuwa 18 Ukuboza 1593. Kuri 21 Ukuboza 1593, yasomye misa ye y’umuganura, nyuma ajya kuba muri Diyosezi ya Jeneve. Nibwo yatangiye umurimo utoroshye wo kwamamaza Ivanjili mu karere ka Shable (Chablais) kari karigaruriwe n’abaporoso bayoborwa na Kaluvini (Calvin).

Faransisiko yakundaga gusenga, gufasha abakene, kwigomwa no kwibabaza... bityo aba umusaseridoti w’indakemwa ku rugero rw’intumwa Yezu yirereye, atunganya neza imirimo ashinzwe kandi agarura roho nyinshi z’abataye n’abari barahinduye idini. Faransisiko yabaye umuntu ukunda ibikorwa, umwogezabutumwa ushiritse ubute, umwanditsi w’umunyabwenge n’umutagatifu (mystique) wigisha iyobokamana y’urukundo no kunga ubumwe n’Imana, gusabana n’Imana.

Kuwa 8 Ukuboza 1602 yagizwe umwepisikopi wa Jeneve (Geneve), aba intumwa n’umushumba w’indahinyuka wa Kiliziya, ahebuje bose kugira umutima w’ituze n’ineza, akunda cyane abaciye bugufi. Abashaka kwihebera Imana yabakundishaga gusenga, akabasobanurira amabanga y’urukundo rw’Imana n’abalayiki akabatoza kubaho gikirisitu. Faransisiko wa Sale yakoresheje imbaraga ze zose yamamaza Ivanjili kandi ashyira mu bikorwa imyanzuro y’Inama nkuru ya Kiliziya yabereye i Taranti mu Butaliyani : gusobanura neza Ivanjili, kwita ku kwigisha Gatigisimu, kuyobora neza roho z’abantu, kuvugurura ubuzima bw’abasaseridoti n’abihayimana, kwandika ibitabo byinshi bivuga ku busabaniramana, kuyobora neza Diyosezi …

Ku itariki 5 Werurwe 1604 yahuye bwa mbere n’uzaba Mutagatifu Yohana Faransisika wa Shantali bafatanyije gushinga umuryango w’ababikira ba Mariya ajya gusuhuza Elizabeti, Yohana Faransisika wa Chantal awubera umuyobozi. Umuryango watangiye ku mugaragaro kuwa 6 Kamena 1610. Yapfuye ku itariki 28 Ukuboza 1622. Yashyizwe mu rwego rw’abatagatifu kuwa 19 Mata 1665 na Papa Alegizandiri wa VII nyuma y’uko Papa Inosenti wa X amutangaje nk’Umuhire kuwa 28 Ukuboza 1661. Mu mwaka w’1877 yagizwe umwarimu wa Kiliziya na Papa Piyo wa IX. Mutagatifu Faransisiko wa Sale Kiliziya yabaye umuhanga mu kwigisha urukundo (Docteur de l’amour).

Ushaka kumenya byinshi wasoma:

ABATAGATIFU duhimbaza buri munsi, ed.Euthymia, Diyosezi Butare, Mata 2013.p.30-31.

ABATAGATIFU MU MINSI Y’UMWAKA, Ed. De l’imprimerie de Kabgayi, Icapwa rya kabiri,.Nzeri 2015.p.53-54.  https://magnificat.ca/cal/fr/saints/saint_francois_de_sales.html

http://voiemystique.free.fr/theologie_du_coeur_de_jesus_11.htm

http://www.abbaye-saint-benoit.ch/saints/francoisdesales/

DIX MILLE SAINTS,Dictionnaire hagiographique cyanditwe n’Ababenedigitini b’i Ramsgate. Ed.VI., Brepols,1991.p.202.

Sunday, January 30, 2022

Imivukire y’Isakapulari ya mutagatifu Yozefu

Ni isakapulari yatuwe ya mutagatifu Yozefu, umurinzi wa Kiliziya, ikunze kwambarwa n’abuhayimana bo mu muryango w’Abafureri Bato (Les frères mineurs capucins). Ku ruhande rumwe uhasanga ishusho ya mutagatifu Yozefu ateruye / akikiye umwana Yezu handitse n’aya magambo : “mutagatifu Yozefu, umurinzi wa kiliziya, udusabire” (sancte Ioseph, protector ecclesiæ, ora pro nobis). Ikindi gice kiriho ikamba rya Papa (tiare Papale) hamwe n’umusaraba, imfunguzo ebyiri n’inuma hejuru hamwe n’aya magambo : “Roho wa Nyagasani ni umuyobozi we” (Spiritus Domini ductor ejus). Igizwe n’amabara y‘umweru, umuhondo n’iry’isine. Umweru n’isine ni amabara yeguriwe mutagatifu Yozefu naho umweru n’umuhondo akaba aya Papa. Intego yo kwambara isakapulari ya mutagatifu Yozefu ni ukubaha mutagatifu Yozefu, kumwiyambaza ngo akurinde, ugire ubuzima bwa roho buhamye kandi arinde na Kiliziya. 

Amavuko y’isakapulari ya mutagatifu Yozefu

Mu 1861 i Vérone muri kiliziya ya mutagatifu Nikola hashinzwe umuryango w’umushumi wa mutagatifu Yozefu (confrérie du cordon de saint Joseph) aha ni ho isakapulari igizwe n’ibara ry’umuhondo n’iry’isine yakorewe nk’ikimenyetso cy’umuryango (insigne de la confrérie) kugira ngo basenge basabira Papa.  Mu kinyejana cya XIX kandi, habayeho igitekerezo cyo gukora isakapulari y’umweru ituwe mutagatifu Yozefu cyizanwe n’umubikira Mariya w’Umusaraba, washinze akaba n’umuyobozi w’abafaransisikani b’Utarasamanywe icyaha (Marie de la Croix, fondatrice et supérieure générale des franciscaines de l'Immaculée Conception de Lons-le-Saunier). Padiri Petero-Batisita (capucin) ni we wayishushanije ifite ibara ryera, iriho ishusho ya mutagatifu Yozefu ateruye/akikiye umwana Yezu mu kuboko kw’iburyo hamwe n’ishami ry’imirasire (lys) ibumoso handitseho “Ite ad Ioseph” (Musange Yozefu) n’ishusho ya Mutagatifu Yozefu ku rundi ruhande akikijwe n’imirasire (lys).  

Ukjo Isakapulari yemewe na Kiliziya 

Isakapulari ya Vérone (Italy) yemejwe n’ishami rishinzwe imigenzo (congrégation des rites) ku rwego rwa diosezi ya Vérone kuwa 8 Nyakanga 1880. Isakapulari ya diyosezi ya mutagatifu Kolode (Saint-Claude, France) yemejwe na Papa Lewo wa XIII, ayishikirijwe na Kayisari-Yozefu (César-Joseph Marpot), umushumba wa diyosezi ya mutagatifu-Kolode kuwa 13 Gashyantare 1884. Karidinali Aluferedi Fulo Arikiyepiskopi wa Liyo (Alfred Foulon; Lyon, France) yasabye Papa ko Abafureri Bato (Les frères mineurs capucins) bajya bamamaza isakapulari kandi bakayambika abantu nyuma yo kuyiha umugisha. Byabaye ngombwako iyo sakapulari ya Liyo ihindurwa kugira ngo hatazabaho amasakapulari abiri ya mutagatifu Yozefu. Isakapulari yera y’Abafureri Bato yagombye gusa mu mabara no mu buryo iya diyosezi ya verone ikozwemo mbere yo kwemerwa kuwa 18 Mata 1893 n’ishami rishinzwe imigenzo (congrégation des rites). Indulujensiya ku bakristu bose bazayambarana ukwemera yagenwe n’urwego rubishinzwe (congrégation des indulgences) kuwa 8 Kamena 1893, kandi Papa Lewo wa XIII yemerera umukuru w’ Abafureri Bato ububasha bwo guha umugisha isakapulari no kuyambika abakristu no guha abapadiri ubwo bubasha igihe babimusabye.

Menya Amalisi tubwirwa mu byanditswe bitagatifu

Amalisi yera
Ni yo turatirwa, tugasabwa kurabya no guhumura nka yo! Umuhanuzi Hozeya ati: “Israheli nzayimerera nk’ikime, irabye indabyo nk’iza lisi, kandi ishore imizi nk’ibiti byo muri Libani (Hozeya 14,6).” Mwene Siraki na we akungamo ati: “Nimukwize impumuro nziza nk’ububani, maze mugwize ururabo nk’amalisi; nimuhanike amajwi muririmbire icyarimwe, mushimire Uhoraho ibikorwa bye byose (Sir.39,14).” Ese amalisi cyangwa lisi ivugwa aha ni bwoko ki ?

Amalisi (Lisi) ni igihingwa cyangwa ikimera kigira indabo nziza cyane kandi gihumura neza, kigakunda kuboneka mu majyaruguru y’isi, mu migabane itandukanye:  Amerika, Uburayi, na Aziya.  Uyisanga henshi mu bihugu nk’ubuhinde, ubuyapani na filipine, Canada na leta zunze ubumwe z’Amerika. Icyo kimera nicyo mu bwoko bwa ‘Lilium’ bukunda kwiganza mu bice by’imisozi n’amashyamba kurusha mu bindi bice, kigira amabara n’impuro bikundwa na benshi, bigatuma gihingwa ngo gikoreshwe nk’umutako haba mu rugo cyangwa mu busitani. Ni ubwoko bw’igihingwa bigoye kubona nta rurabo gifite kuko cyo, no mu gihe ibindi biba bibayeho nabi (été et hiver périodes d'inactivité) usanga gifite indabyo, mbese mu gihe cyose cy’umwaka.

Ubusobanuro n’akamaro by’amalisi

Muri bibiliya, amalisi ikomoza ku muryango wa Israheli; ikibutsa umuryango Imana yihiteyemo ariwo muryango wa Israheli ikunda byimazeyo, mbese nk’uko mu gitabo cy’indirimbo ihebuje batubwira urukundo rw’umukwe n’umugeni. “Ndi akarabo k’amarebe y’i Saroni ndi umwangange wariboye wo mu mibande. Mu bandi bakobwa, uwo nkunda ameze nka lisi mu mahwa. Uwo nkunda ni uwanjye, nanjye ndi uwe. Aragira mu ndabo z’amalisi (Ind.2,1-2.16).” Amalisi ni ikimenyetso cya Bikiramariya, ikaba n’ikimenyesto cy’ubusugi, ubumanzi, ubunyangamugayo n’ubupfura. Mu gihe cy’ubwami bw’Abaromani, uru rurabo rwashyirwaga ku mva z’abayahudi nk’ikimangu (ikashi) zabaga mu nsi y’ubutaka (catacombe). Mu gihugu cya Bosiniya, Amalisi (Lilium bosniacum) ni akarango k’abaturage, igaragara ku ibendera ry’igihugu (Bosnie- Herzégovine) naho mu ntara ya Saskatchewan ikaba akarango k’ururabo (Lilium philadelphicum, emblème floral).

ubundi bwoko bwa Lisi
Amalisi kandi ikoreshwa nk’ikiribwa ; hari ubwoko bukoreshwa muri ubwo buryo bwo kuribwa cyangwa kongerera umuhumuro ibinyobwa mu bihugi byinshi by’iburayi Aziya n’Amerika y’amajyaruguru. Ibibabi bya Amalisi y’umweru (pétales) byakoreshwaga mu kuvura ibisebe no kuvura ubushye igihe byavanzwe n’amavuta y’igiti bita ‘Olive’

Ahandi amalisi ivugwa muri Bibiliya Ntagatifu

Ijambo amalisi rigaragara mu Isezerano rya Kera, cyane mu gitabo cy’Indirimbo Ihebuje. Mu isezerano rishya ntaho rigaragara usibye kuvuga indabyo muri rusange. Aha ni hamwe mu ho amalisi ivugwa ndetse n’aho bakomoza ku ndabyo muri Bibiliya Ntagatifu:

·        Ind. 4, 5: “Amabere yawe yombi ni nk’inyagazi ebyiri zavutse ku isha ari impanga, zikarisha mu ndabo z’amalisi.”

·        Ind.5,13: “Imisaya ye ni nk’akarima kera imibavu, kakera ibihumura. Iminwa ye ni indabo z’amalisi, ivubura imibavu ishashagira.”

·        Ind.6,2: “Uwo nkunda yamanutse agana mu busitani bwe, mu mirima y’ibiti bivamo imibavu, kuragira mu mirima no guca indabo z’amalisi.”

·        1Abam. 7,19: “Naho imitwe y’inkingi z’urwinjiriro, yari ifite imikono ine kandi imeze nk’indabyo z’amalisi.”

·        2Matek.4,5: “Umubyimba wacyo wanganaga n’intambwe imwe y’intoki, kandi urugara rwacyo rwari rubumbwe nk’urugara rw’ururabyo rwa lisi. Icyo kizenga cyashoboraga gusukwamo intango ibihumbi bitatu.”

·        Mt.6,28-29: “Imyambaro yo yabahagarikira iki umutima? Nimwitegereze indabo zo mu gasozi uko zikura: ntiziruha, ntiziboha. Nyamara rero ndababwira ko na Salomoni mu bukire bwe bwose atigeze yambara nka rumwe muri zo.”

·        Lk.12,27: “Nimwitegereze indabo: ntiziboha, ntizinadoda. Nyamara ndababwira ko na Salomoni mu bukire bwe bwose atigeze yambara nka rumwe muri zo.”                                                                             

Sunday, January 23, 2022

Uhabwa ubupadiri abwirwa iki?

Umwepisikopi wa ruhengeri aha abadiyakoni ubupadiri (ifoto: internet)
Umudiyakoni ugiye guhabwa ubupadiri agira umwanya wo kwibutswa ibimutegereje, ibyo kiliziya imutegerejeho mu murimo wa gisaseridoti ku rwego rwe. Ibyo imusaba kugira ngo azasohoze neza inshingano zinyuranye azahabwa nk’umusaseridoti ku rwego rwa kabiri. 

Ubusaseridoti ni isakaramentu rigizwe n’inzego eshatu; habanza ubudiyakoni, ubupadiri n’ubwepiskopi buza ku gasongero. Mu byo umudiyakoni azirikanaho abifashijwe n’umwepisikopi uyoboye imihango yo kumwinjiza mu bupadiri, harimo ibikurikira:  

1.     Ujye wibuka ko watoranijwe mu bantu kandi ugashyirirwaho gufasha abantu mu byerekeye umubano wabo n’Imana.

2.     Umupadiri agomba gukorana ibyishimo bitageruka umurimo wa Kristu hamwe n’urukundo ruzira uburyarya.

3.     Mu murimo wa Kristu, umupadiri ntakwiriye gukurikirana inyungu ze bwite kuko ahamagarirwa kuwukora agamije iteka ingoma ya Kristu.

4.     Umupadiri, Kiliziya imutegerejeho kubumbira abayoboke b’Imana mu muryango umwe kugira ngo abayobore ku Mana Data banyuze kuri Kristu kandi babifashijwemo na Roho Mutagatifu.

5.     Umupadiri agomba kwitegereza ubudahwema urugero rwa Kristu umushumba mwiza, utarazanywe no kugaragirwa ahubwo kuba umugaragu wa bose, gushakashaka no gukiza ibyari byarazimiye.

Yitangiye ubuhinduzi bw’inyandiko za Liturujiya

Myr Augustin Misaga (ifoto: internet)

Yitangiye umurimo wo guhindura mu Kinyarwanda inyandiko zikoreshwa muri kiliziya y’u Rwanda; inyandiko za Liturujiya, tutibagiwe by’umwihariko umurimo wo guhindura bibiliya mu Kinyarwanda, bityo tukaba dufite Bibiliya Ntagatifu. Uwo ni nde? Ni Nyiricyubahiro Myr Agusitini MISAGO wavutse mu 1943, mu cyahoze ari Komine ya Kinyami, Perefigitura ya Byumba, ubu ni mu Karere ka Gicumbi. Yabatijwe ku italiki ya 17 Gicurasi 1956 muri Paruwasi avukamo ya Nyagahanga, akomezwa ku ya 1 Ukuboza 1956. Yize mu Iseminari Nto ya Rwesero kuva mu w’1958 kugeza mu w’1963, ayakomereza mu Iseminari nto ya Kabgayi kuva mu w’1963 kugeza mu w’1965. Yize kandi mu Iseminari Nkuru ya Nyakibanda kuva 1965 kugeza mu w’1971 aho yize imyaka ibiri ya Filozofiya n’imyaka ine ya Tewolojiya. Yahawe ubupadiri kuwa 25 Nyakanga 1971. Ni Papa Yohani Pawulo wa II wamutoreye kuba umwepiskopi wa Gikongoro kuwa 30 Werurwe 1992, yimikwa na Karidinali Josef Tomko kuwa 28 Kamena 1992. Intego yari “Omnia propter Evangelium” (Byose bigiriwe Inkuru Nziza).

Yari afite impamyabumenyi ihanitse muri Tewolojiya n’impamyabumenyi y’ikirenga mu byerekeranye n’abakurambere ba Kiliziya, yakuye i Roma, “Doctorat en Sciences patristiques, Institut patristique Augustinianum, 1974-1979”. Nyuma y’ikinyarwanda, yari azi indimi ndwi arizo: Igifaransa, Icyongereza, Igitaliyani, Ikilatini, Ikidage, ndetse n’Ikigereki gikoreshwa muri Bibiliya. Ku myaka 69 y’amavuko na 30 ayobora Gikongoro, yitabye Imana kuwa 12 Werurwe 2012 aguye mu biro bye.

Bumwe mu butumwa yakoze ataraba umushumba wa diyosezi

Ø Nzeli 1971- Nyakanga 1974: Yabaye umurezi mu Iseminari Nto ya Rwesero.

Ø 1980- Nyakanga 1992: Yabaye umwarimu w’iby’abakurambere ba Kiliziya mu Iseminari Nkuru ya Nyakibanda

Ø Nzeli 1980 - Kuboza 1983: Yabaye ushinzwe iby’amasomo mu iseminari Nkuru ya Nyakibanda

Ø Gashyantare 1984 - Nyakanga 1992: Yabaye umuyobozi wa seminari Nkuru ya Nyakibanda.

Ø 1981-1992: Yabaye muri komisiyo ishinzwe guhindura mu Kinyarwanda inyandiko za Liturujiya

Ø 1982-1992: Yabaye umwe mu bagize komisiyo y’Inama y’Abepisikopi ishinzwe iby’Abasaseridoti

Ø 1984-1990: Yabaye muri komisiyo ishinzwe guhindura Bibiliya mu Kinyarwanda ariyo yavuyemo Bibiliya Ntagatifu

Nakomeze kuruhukira mu mahoro! 

Friday, January 21, 2022

Byumba, Rwamagana yakubyariye Ingenzi

Myr Didace RUZINDANA (ifoto: internet)
Iyo ngenzi ni nyakwigendera Musenyeri Didace RUZINDANA, waharaniye ko abantu bajijuka mu kwemera, adasize n’ubundi bumenyi. Yitangiye Kiliziya, by’umwihariko Kibungo na Byumba. Twibuke amwe mu mateka yaranze ubuzima bwe akiri kuri iyi si. 

Musenyeri Didace RUZINDANA yavukiye i Rwamashyongoshyo ku wa 17 Werurwe 1945, abatizwa kuwa 01 Nyakanga 1945 i Rwamagana. Yigiye amashuri abanza ahantu hatandukanye; i Runyinya, Musha, Bitsibo na Rwamagana (1953 - 1959) yize mu iseminari nto ya rwesero, Kigali na Kabgayi (1959 - 1966). Yize kandi mu iseminari nkuru ya Nyakibanda (1966 - 1971) n’iya Nyundo (1972 - 1973).  Yahawe ubupadiri ku wa 17 Nyakanga 1973 i Kibungo. Afite imamyabumenyi ikomeye mu Tewolojiya (Doctorat en Théologie Spirituelle, Université Grégorienne de Rome 1984 -1990). 

v IMWE MU MIRIMO YAKOZE

1.    Umurezi mu Iseminari Nto y’i Zaza (1973 - 1978)

2.    Padiri Mukuru wa Paruwasi ya Mukarange - Kibungo (1979 - 1980)

3.    Padiri Mukuru wa Paruwasi Rwamagana (1990 - 1991)

4.    Padri Mukuru wa Paruwasi Kibungo (1991 - 1992)

5.    Umurezi na Padiri ushinzwe ibya Roho (Père Spirituel) mu Iseminari Nkuru y’i Rutongo (1992 - 1996)

6.    Umurezi na Padri Ushinzwe ibya Roho (Père Spirituel) mu Iseminari Nkuru ya Nyakibanda (1996 - 1997)

7.    Igisonga cy’Umwepiskopi wa Diyosezi ya Byumba (02 Nzeri 1997 - 30 Nyakanga 2011). Yanakoze imirimo inyuranye muri Diyosezi :

·       Ushinzwe umutabera n’amahoro mu gihe cy’imyaka 2

·       Ushinzwe amashuri gatorika muri Diyosezi

·       Econome local mu w’2000

·       Padri Mukuru wa Paruwasi Katedrali Byumba mu wa 2001

·       Ushinzwe Abaseminari bakuru mu wa 2002

·       Umuyobozi wa Caritas ya Diyosezi (2002-2005)

·       Umurezi mu Iseminari Nkuru ya Nyakibanda

Numvise umutima wanjye wasazwe n'ibyishimo

Uvuye ibumoso, MUTUYIMANAGodelive ni uwambere mu bambaye furari

Urwibutso rw'intama za Yezu i Bungwe

Kuwa 19/05/2019 muri Paruwasi ya Bungwe habaye ibirori bidasanzwe, by’umwihariko mu misa ya mbere yahimbajwe n’itsinda ry’intama za Yezu zanagize amasezerano. Intama zari ziteguye gusezerana zahamagariwe kwegera Alitari, hanyuma zemerera imbere y’imbaga y’abakristu gukurikira Yezu Kristu mu budahemuka. 

MUTUYIMANA Godelive, umwe mu basezeranye aratubwira iby’uwo munsi w’amaserano mu itsinda ry’Intama za Yezu, rikorera muri Paruwasi ya Bungwe, n’uko yiyumvaga kuri uwo munsi wamubereye uw’amateka mu buzima bwe. Ubwo Padiri yatangiye kwambika furari ku babyiteguye; “Numvise umutima wanjye wasazwe n'ibyishimo; akingera imbere, numvise koko ndi mu rwuri rutoshye” doreko na furari iriho intama irangamiye umutima wa Yezu, wo ukwiza ku isi yose urukundo nyampuhwe n’ibindi byiza bitabarika.

Misa ihumuje, twagiye mu munsi mukuru w’intama za Yezu wari watumiwemo abasaseridoti, abihayimana, ababyeyi b’intama n’abakristu bahagarariye imiryango y’agisiyo gatolika n’amatsinda y’abasenga. Hari kandi n’abahagarariye intama za Yezu zo muri paruwasi ya Mbazi muri dioyosezi ya Butare. Mu by’ukuri, intama za Yezu zari zishimye, zasusurukije abazishagaye mu byishimo bidasanzwe kandi n’ababyeyi bazo bagize umwanya wo kugaragaza ibyishimo batewe n’umunsi mukuru w’abana babo.

Umunsi mukuru warangiye Padiri Antoine NGAMIJE MIHIGO, Padiri mukuru wa Paruwasi ya Bungwe asaba abashumba bacu, Sr Egidie MUKANYANDWI na Sr Béatha MUJAWINGOMA, ko itsinda ry’intama za Yezu ryaba umuryango mugari muri Paruwasi ya Bungwe hanyuma aduha umugisha.

Umunsi mukuru wabaye uw’ibyishimo koko, abasezeranye batahanye akanyamuneza, basingiza Imana muri Magnificat yabo bwite, bafatiye urugero kuri Mariya, dukesha Magnificat twifashisha dusingiza Imana muri ubu buryo:

“Umutima wanjye urasingiza Nyagasani, kandi uhimbajwe n’Imana Umukiza wanjye. Kuko yibutse umuja we utavugwaga; rwose, kuva ubu amasekuruza yose azanyita umuhire. Ushoborabyose yankoreye ibitangaza, Izina rye ni ritagatifu. Impuhwe ze zisesekarizwa abamutinya, bo mu bihe byose. Yagaragaje ububasha bw’amaboko ye, atatanya abantu birata; yahanantuye abakomeye abakura ku ntebe zabo, maze akuza ab’intamenyekana; abashonje yabagwirije ibintu, abakungu abasezerera amara masa; yagobotse Israheli umugaragu we, bityo yibuka impuhwe ze, nk’uko yari yarabibwiye abakurambere bacu, abigirira Abrahamu n’urubyaro rwe iteka.”  (Lk.1,47-55)

Wednesday, January 19, 2022

Mutaggatifu Mariya Kirisitina yatoboye kiliziya......

Marie-Christine de l'Immaculée- Conception’ (foto: réflexion chrétienne)

Yavukiye i Naples mu butaliyani kuwa 1 Gicurasi 856, yitaba Imana kuwa 20 Mutarama 1906, iyo tariki ni nayo yizihizwaho nk’umutagatifu. Amazina ye y’amavuko ni Adélaïde Brando. Ni we washinze umuryango w’ababikira bashengerera Iasakaramentu bagamije guhongerera ibyaha by’imbaga nyamwinshi no kwita ku rubyiruko rw’abakobwa b’abakene. Kuva akiri muto yaranzwe no kuryoherwa n’isengsho, n’icyifuzo cyo kuba umutagatifu. Mu ijoro ya Noheli yo mu 1868, yiyeguriye Imana, ayisezeranya kuba isugi. Mu 1876 yagiye mu muryango w’ababikira bahora bashengerera Isakaramentu (Adoratrices perpétuelles du Saint-Sacrement) aha ni ho yaherewe izina rya ‘Marie-Christine de l'Immaculée- Conception’.

Mu 1877 byabaye ngombwa ko ava mu kigo cy’abihayimana kuko ubuzima butari bumeze neza kuburyo yahaguma. Yahisemo kujya kwibera i Naples mu nzu yoroheje yasangiraga n’abakobwa bifuza kwiha Imana. Icyo gihe yafashwaga na mutagatifu Ludoviko na Padiri Michelangelo Longo. Mu 1884 Brando yimukiye i Casoria, abifashijwemo na mutagatifu Ludoviko wa Casoria, atangiza urugo rwambere (communauté) rubaho ubuzima bushingiye ku gushengerera Isakaramentu ritagatifu. Umurimo wabo w’ibanze ukaba guhongerera no gukiza ibyaha (réparer et expier) by’abantu.

Mariya Kirisitina, yifuje cyane ko bahora bashengerera ubutaretsa amanywa n’ijoro, agakunda Ukaristiya cyane kugeza ubwo yubakisha icyumba iruhande rwa kiliziya, akayitobora urukuta kugira ngo ajye ahora arora Isakaramentu ritagatifu. Urugo yatangije rwemewe n’ubuyobozi bwa kiliziya nk’umuryango w’abihayimana kuwa le 7 Nyakanga 1903, nuko bitwa ‘Congrégation des Sœurs victimes expiatrices de Jésus- Sacrement’.  Ishami rimwe ryiguriye kubaho rishengerera, irindi ryo rikita ku burezi no kwigisha gatigisimu abakobwa b’abakene.

Ku myaka 49, yitabye Imana kuwa 20 Mutarama 1906. Akiriho yakunda kuvuga ko agomba kuba umutagatifu byanze bikunze, "Je dois me faire sainte, coûte que coûte." Kwiga ko yakwandikwa mu gitabo cy’abatagatifu byatangiriye muri Arikidiyosezi ya Naples mu 1927, ubuhamya ku buzima bwe bwoherezwa i Roma mu 1978 kugira ngo urwego rubishinzwe (Congrégation pour les causes des saints) rubifateho umwanzuro. Kuwa   2 Nyakanga 1994 ni bwo Papa Yohani Pawulo wa II yamwemeje nk’umubahwa (vénérable). Kuwa 27 Mata 2003   amwemeza nk’Umuhire, nyuma y’uko kuwa 20 Ukuboza 2001   yemeje igitangaza cya mbere kibaye hiyambajwe Mariya Kirisitina, cy’uko mu 1992 umugore witwa Federica de la Fuente w’imyaka 27 yamwiyambaje, akaza gukira indwara y’ibihaha yari bugufi kumuhitana, ku buryo abahanga batashoboye gusobanura, kuko yari yarabazwe kenshi ariko ntakire, ahubwo akarushaho kuremba.

Umutaliyani Maria Angela Di Mauro yari afite ikibazo cyo kubyara, kuko yabigerageje inshuro ebyiri zose bitamuhira. Kwifuza umwana byatumye yiyambaza Mariya Kirisitina kugira ashobore guheka nk’abandi babyeyi. Yongeye gutwita, nabwo abaganga babonaga ubuzima bw’umwana buri mu kaga, bamuca intege ko kumurinda ntacyo bikimaze. Maria Angela we ahitamo kwiyambaza Mariya Kirisitina ngo amurinde we n’umwana we nuko abyara umuhungu umeze neza. Hari mu 2004. Iki gitangaza ni cyo cyatumye Mariya Kirisitina yandikwa mu gitabo cy’abatagifu kuwa 17 Gicurasi 2015 nyuma y’uko kuwa 20 Nzeri 2014 byemejwe na Papa Francis ko cyabaye hiyambajwe Mariya Kirisitina.

Some facts about St. Padre Pio of Pietrelcina - Fr. Ugochukwu Ugwoke

He was a stigmatist: On Sept. 20, 1918, Padre Pio received the visible wounds of Christ known as stigmata, while praying in a church. The wo...