Sunday, May 30, 2021

KUMVIRA ; KUJYANA, KWARURA MU RUPFU

Gusabwa kumvira ntibisobanura kumvira buri wese n’amajwi yose akurwaniramo. Mu ntambara umutima urwana, umukristu wumviye umutimanama we, uyobowe n’urumuri rw’Inkuru Nziza ni we utsinda urugamba. Mu byifuzo byinshi biri mu mutima umwe, bene uwo ahitamo kandi neza, akabikora azirikana ku ngaruka zaboneka ku bugingo bwe n’ubwa mugenzi we mu gihe ahisemo nabi. Ukumvira kwacu niba kudutandukanya n’Imana, ntigutume dufatanya n’abavandimwe kwegera Imana, nta handi handi kwatugeza hatari mu nyenga y’ikuzimu. Dore ingero zo kumvira kujyana mu rupfu: Kumvira icyifuzo cyo gukora icyaha kiboneka muri wowe cyangwa kikugeraho kinyuze mu muvandimwe wawe; Muka Loti ahinduka umunyu(Intg.19,17.26); Umugambanyi Yuda wimanitse (Mt.27,3-5), Hamani na maridoke, (Est. Umutwe wa 3 kugeza kuwa 8,12); Adamu na Eva Bumvira inzoka bakirukanwa muri Edeni (Intg.3,1-19); Umukobwa wa herodi yumvira nyina bikaviramo Yohani Umubatiza  gupfa

Kumvira kuvana mu rupfu kukajyana mu bugingo ni ukumvira gukeshwa kwemera no gushira mu bikorwa ibyo ubwirwa n’Inkuru Nziza. Mu kumvira, tugomba kumurikirwa n’Ivanjili kugira ngo uko kumvira ntikutubere impamvu y’ubucibwe, no koreka imbaga y’Imana duhamagariwa kugeza ku mukiro usendereye kandi udashira Nyagasani atanga. Bavandimwe, aho kumvira sekibi ukorera mu bantu, duhitemo gupfana agasuzuguro katugeza mu ihirwe ry’Ijuru! Umuririmbyi wa Zabuli ati: “Uhoraho, unyigishe inzira zawe, nshobore gukurikiza ukuri kwawe; utoze umutima wanjye igitinyiro cy'izina ryawe (Zab 86,11)." Dore ingero zo kumvira kwarura mu rupfu: Bikira Mariya wumviye ugushaka kw’Imana yemera isezerano azaniwe na Malayika Gaburiheli(Lk.1,38); Aburahamu wemeye gutamba Izaki, umwana we w’ikinege (Intg.22,1-18); Nowa wumviye umuburo w’Imana akubaka ubwato (Intg.6,13-22); Itorwa ry’Intumwa (Mt.4,18-22; Mk.2,13-14). Kumvira gukeshwa ukwemera ni igiti cy’amababi yo kwitanga no guhorwa Imana, gisoromwaho imbuto z’ubutagatifu. Ni inzira ijyana mu Ijuru kandi idashobora gusibangana no kuyobya abayigenderamo! “Nyagasani, Icyampa ngo mbereho kugusingiza, maze amateka waciye ambere ikiramiro (Z.119,175).” Ukumvira kwawe nikuronkee isi yose umukiro!

GUSENGA

Isengesho ni ikiganiro umuntu agirana n'Imana, bikamusaba kwitegura neza, kuvugisha ukuri, kutarangara no gutega amatwi. Ni ubumwe bwa muntu n'Imana mu kuyisaba no kuyishimira, haba mu mahoro no mu makuba. Ni uburyo bwo kwiyegereza ijuru no gusabana n'abarituye. Isengesho ni inzira igana mu ijuru, uburyo bwo kwikiza no gukiza abandi (abazima n'abapfuye). Isengesho ni ingirakamaro mu buzima bw’umukristu kuko rimubera isoko y’imbaraga za roho. Nta handi umuntu yavoma izo mbaraga hatari mu kugirana ubusabane n’Ijuru, cyana cyane mu isengesho n’ibiriherekeza. Umuntu udasenga ntashobora kugira igisubizo nk’icya Heli kandi ntiyanashobora kumvira nk’uko Samweli yumviye Heli. Udasenga ntashobora gutega amatwi no kumvira ijwi ry’umukiro rimuhamagarira kwiyarura mu rupfu no kurwaruramo abandi. Bavandimwe, ntawashidikanya ko Umuherezabitambo Heli yatozaga Samweli imigenzo myiza irimo no gusenga. Ngaha, mu kazi ko mu ngoro y’i Silo, aho Umwana Samweli yavomye ubutwari bwo kumva no kumvira Imana, abifashijwemo na Heli na we wamwifurizaga umukiro Imana itanga. Ese twe dutahana iki iyo twinjiye mu ngoro ya Nyagasani? Bavandimwe, twitoze kumva no kumvira abagaragu b’Uhoraho batugana batuzaniye umukiro.

 Ubusabane tugirana n’Imana buboneka mu buryo bwinshi butandukanye kuko inzira z’ubutungane ari nyinshi nyamara uzigenga ni umwe akaba ari We zose ziganaho: Gusenga wenyine cyangwa hamwe n’abandi no kujya mu miryango y’agisiyo gatolika no mu matsinda y’abasenga; Kujya mu misa cyangwa mu mihimbazo no Guhabwa amasakaramentu; Kujya mu biganiro nyobokamana, gusoma no kuganira ku Ijambo ry’Imana; Gusoma amateka y’abatagatifu, ibitabo by’iyobokamana ndetse no Gukora ingendo nyobokamana; Gukora umurimo nta gihembo, ukawukora kubera urukundo ufitiye Kristu na Kiliziya ye. Ibi byose n’ibitavuzwe ni intwaro zikomeye zifasha umukristu mu gutera, kunesha no kwimura umwanzi mu birindiro bye. Tubikomereho rero kugira ngo natwe tuzarumbukemo Abahanga ba Kiliziya n’abatagatifu b’Umusumba byose. Twese hamwe amagambo y’umumaritiri w’umugande tuyagire ayacu; Mtg. Ashile Kiwanuka ati ‘Nibashaka banyice, ariko sinareka Gusenga.’ Kuko n’ubundi ‘Uhowe ukwemera, nku’uko Mtg. Ambrozi Kibuuka yabihamije, akiza roho ye’.

KWIYOROSHYA

Kwiyoroshya ni umugenzo mwiza wagiye uranga abatagatifu; ni intwaro ishegesha sekibi. Kuyibura ni byo uwo nyakibi ahora yifuriza ikiremwamuntu kuko Yezu we yamutsindiye mu butayu (Lk’.4,1-13) ndetse no mu kuzuka.  Urupfu n’Izuka bya Yezu Kristu ni umutsindo udasubirwaho kuri sekibi. Kujugunya uyu mugenzo no kwirengagiza agaciro kawo ni intangiriro yo kwegukira sekibi no kumubera intumwa. Twibuke ko kutiyoroshya, gushaka kuba nk’Imana ari byo byatumye Muntu yirukanwa muri Edeni, bimuzanira umuvumo bitaretse n’ubutaka bwagombaga kumutunga (Intg.3,1-23). Sekibi ikunda kwikuza no kwibonekeza; ibintu Yezu na Nyina Mariya batigeze Bakunda cyangwa ngo babikundishe ababo. Twisunge umucunguzi wacu wicishije bugufi, akemera kugaragira aho kugaragirwa, guhereza aho guherezwa, akanga kugundira icyubahiro nuko akigira umuntu maze akabana natwe (Yh.1,14). Bikira Mariya Nyina w’Imana utarabyiratiye, nadusabire kurangwa n’ubwiyoroshye mu ntege nke zacu. Twese intero ibe imwe, tuvuge duti "Mana yanjye, uzamenyeshe inzira y'ubugingo; hafi yawe ni ho haba umunezero usendereye, iburyo bwawe hakaba umudabagiro udashira. Rinda amagara yanjye, undokore singakorwe n'ikimwaro ngufiteho ubuhungiro (Zab.16,17; 25,20)!"

KURAMBA KU BUNAZIREYA Part III

 KUGIRA ISONI ZO GUKORA IBYO USHINZWE

Umukristu watesheshe agaciro amasezerano ye, akirengagiza ibyo akwiriye gukora, ntatana no kubona ibyo yakoraga bimuteye isoni, akabona atakongera kubikorera mu ruhame kugeza ubwo abicitseho burundu! Muri iki gihe, usanga hariho abatagitwara Bibiliya mu ntoki, bakabireka kubera ababareba, nk’aho ari bo bakorera cyangwa ari bo babafiteho ijambo rya nyuma. Ntugaterwe isoni no gukora icyiza, kandi uwo udakorera ntukamutinye kuko adakwiriye kukugenzura akubuza amahwemo mu gukora igitunganye. Muri iki gihe cya none, kubona umuntu wakwinjira muri kabari ngo agire icyo afata amaze Gusenga ni nk’igitangaza kuri benshi! Hariho abantu bakuru bari bashinzwe gufasha abana kujya mbere mu kwemera babiretse, bitajwe ko batari mu kigero kimwe: N'ubundi uri mu kigero kimwe n'undi muntu, ntacyo wamufasha kuko ntacyo uba umurusha- muba muri mu kugero kimwe nyine. Bene abo kandi babikora birengagije ko Yezu adusaba guca bugufi nk'abo basuzugura. Ibikorwa tugiramo uruhare muri Kiliziya ni byinshi: Ese tubikora tubikunze? Ese ibyo twakoraga twabirekeye iki?  Ibyo dukora tubikorera aho buri wese abibona bikaba byamuviramo gukira? soma indi nkuru bisa.

Muvandimwe, tubanze turebe uwo dukorera n'icyo azaduhemba; dukorera Imana, tuzahembwa Ijuru, kandi gukorera Imana bizirana no kwihisha kuko ari Umucyo dukorera. Imana ni nziza, bityo n'ibyo tuyikorera bikaba byiza rwose. Ntabwo rero tugomba guterwa isoni no gukora icyiza, keretse niba twarasaritswe n' ikibi, tukaba tutakiri abakozi b'Uhoraho. Ubwo twaba dukorera nde? Mu masezerano n'indahiro byo muri Kiliziya, ntaho wasanga "kiretse, except"- ibi birasobonura ko amasezerano agomba gusohozwa nk'uko ari. Mu masezerano arangira kimwe n'aya burundu, keretse ni imwe. Iherezo ryayo ni urupfu rwacu! Amasezerano tugirana na Kristu asozwa n'urupfu, hanyuma natwe tugahembwa nyuma yarwo. Uwakoze neza ibyo ashinzwe nta soni agororerwa ibimukwiye n'uwatewe isoni no kumukorera akaronka icyicaro yiteguriye akiri ku isi.

KUDOHOKA MU GUKURIKIRA YEZU KRISTU

Uwabonye Mesiya wese yifuza kugumana na We, n'uwaganiye na We ni uko; yumva atamuva iruhande ngo ajye kwandavuza amatwi ye yumva ibitifitemo ubugingo. Intumwa zikimara kubona Yezu, zaramukurikiye ndetse n'abo Yezu yakijije uburwayi bunyuranye baramukurikiye tutibagiwe n'abo yahagije. Nyamara, twebwe icyo dukeneye si ugukurikira Yezu Kristu kubera ibyo ari budukorere cyangwa yadukoreye. Shaduraki na bagenzi be bati: "shobuja, niba Imana yacu dukorera ishobora kudukiza itanura rigurumana no mu nzara zawe, izaturokora; nitanabikora kandi, shobuja, umenye ko tutazakorera imana zawe cyangwa ngo turamye ishusho rya zahabu wimitse (Dan.3,17-18)" Ibi ni ibihamya bitwereka ko tugomba kwihatira gukurikira Imana n'uko tugomba kuyikurikira. Yezu ati “nkurikira(Yh.1,46)!” Bavandimwe nimwibuke ko muri Batisimu twasezeranye gukurukira Kristu- isezerano ni umuhigo kandi si byiza kudahigura umuhigo wahize.

Yezu ntakigenda nk'Umunyanazareti- ntabwo muzahura agenda, yigisha, yitwa Yezu, mwene Mariya na Yozefu. Ntihazagire ugushuka ngo yabonye Kristu nko mu bihe byo hambere cyangwa ngo ni we Kristu. Murabe maso, mutavaho mutakaza ubunazireya bwanyu mukagwirirwa n'amakuba! N'ubwo bimeze gutyo, uwemera, amurikiwe n'Inkuru Nziza, ntasiba guhura na Yezu agenda cyangwa ngo abure guhura na We yigisha! Uzahura n'umushonji, umurwayi, uwamugaye n'utagira aho yikinga n'abandi bakeneye ubufasha bunyuranye; jya uzirikana ko uwo ari Kristu muhuye umukurikire. Bavandimwe, byaba bibabaje kandi binasekeje kubona womye mu nyuma z'umuntu ngo ukurikiye Kristu wigaragariza mu banyantege nke no mu bo isi ikunda kwirengagiza no guha akato, ntibikabe! Gukurikira Kristu ni ugushakashaka Imana wakira muntu, ishusho y'Imana. Iyi ntego y'ababerenaride (charisme bernardin) natwe tuyigire iyacu, idushoboze kwakira abo bose baje batugana no kubabonamo Kristu Umukiza. Gukurikira Kristu muri ubu buryo ni ukwakira abakugana, mu bushobozi bwawe buke cyangwa bwinshi kandi ukabikorana urukundo ruzira uburyarya, rudahwema kwiyongera. Muvandimwe, rengera abatagira kivugira, usangire n'abashonji, usure imbohe, impfubyi n'abapfakazi kandi ubatoze kugarukira Imana no kubaho bashimira Imana mu mibereho yabo; bityo uzaba ubaye umunazireya mwiza ukereye, ubudasubira inyuma n'ubudakumirwa, gusingira igihagararo cya Kristu.

KWIRUKANA/KWANGA KWAKIRA IMANA MU BUZIMA BWAWE

Nitutakira Imana mu buzima bwacu, nitudahinduka, nta mukiro duteze kuko tuzaba twayakiriye aka Yuda. Ibyo umuntu akora bishobora kugaragarira abantu ko ari byiza, nyamara ntibigire icyo bimumarira kuko yabikoze nta Mana iri mu buzima bwe. Nta munazireya wo gukora ibikorwa byiza, abitewe n'uko n'abandi babikoze, ibyo nabyo ni byiza kuko tugomba kwigira ku bavandimwe gukora neza, tuzirikana ko “tubyarwa na shitani buri uko ducumuye, tukabyarwa n’Imana buri uko dukoze igikorwa cyiza (St. Jean Chrysostome).” Umunazireya mwiza ni urenga kubwirizwa n'abantu ndetse no kurebera ku bandi, agakora byose abwirijwe n'Imana imutuyemo, imubwiriza gukora ikiza kuko ari cyo kimuronkera umukiro n'umunezero bisendereye. Kwakira Imana mu buzima ni ikintu cy'ingenzi kigomba kubanziriza byose, bityo ibikorwa byacu bikaba imbuto zo kwakira Imana mu buzima bwacu.

Bavandimwe, ntabwo kwakira Imana ari igikorwa cy'umunsi umwe: ikiranga umukristu ugenda yiyambura iyo sura, ni ugutekereza ko yarangije kwakira Imana mu buzima bwe, ko nta kindi asabwa kijyanye no kuyakira - mbega imyumvire mibi! Kuba warabatijwe, ugahabwa n'andi masakaramentu, ndetse ukagerekaho no gushingwa imirimo ifasha mu kwegera Imana, ntibisobonura ko utagikeneye kwakira Imana mu buzima bwawe. Imana ihora idusanga inyuze mu Ijambo ryayo, mu bavandimwe tubana ndetse no mu bindi biremwa yaduhaye! Umuntu utekereza ko yarangije kwakira Imana, nta kindi aba asigaje kitari ukuyirukana no kuyihunga yibwira ko ayikorera! Nitwakire Imana, tuyituze mu buzima bwacu, tuyumvire, tuyigeze ku bandi, nuko twese hamwe dufatanye mu kuyikurikira kandi duhore tuyibereye, dusonzeye kuyakira no kubana na Yo, duharanira kutazigera twitandukanya na yo!

GUKINISHA IBYAHA

Umunazireya watangiye kugenda ahinduka imfura mu bo Sekibi abyaye, arangwa na none no guhindura imyumvire, imitekerereze n'uko abona ibintu. Bene uwo, hari ibyaha atangira kwaka agaciro, akibwira ko ntacyo bitwaye kugenza gutyo; ibyo akabikora abizi neza, abishaka kandi yanabishakiye impamvu ari bwifashishe yisobanura -circonstances attenuantes. Uko umuntu arushaho kugira ibyaha yita bito cyangwa byoroheje, niko arushaho kuryoherwa no gukora bene ibyo byaha no kwikururira mu bindi byose byambura ubikoze ubumuntu n'ishusho y'Imana yaremanwe. Bavandimwe, nta cyaha tugomba gukinisha ngo tugirane ubusabane na cyo kuko icyaha ukinisha kikugora cyane kugucikaho. Pawulo Mutagatifu ati "mureke kugira uruhare ku bikorwa by'umwijima bitagira icyo bibyara, ahubwo mubyamagane (Ef.5,11)! Bavandimwe nkunda, nimuze dufatanye, turwanye icyaha, dukurire Kristu kandi tumwamaze, duharanira kudashavuza Roho w'Imana twahawe, no kwigiramo amatwara ahuje n'aya Kristu ubwe (Fil.2,5). Bavandimwe, “nimukore umurimo mushinzwe hakiri kare, maze igihembo cyanyu azakibahe igihe nikigera.” Sir.51,30. Tuzirikane amagambo yo mu ndirimbo: “Mpa ubutwari wo kukwamamaza, mbibe ijamo ryawe hose, ubwami bwawe nibwamamare habwa icyubahiro cyinshi”

KURAMBA KU BUNAZIREYA Part II

 KWIRENGAGIZA INSHINGANO ZAWE

Mu mibereho ya Muntu, hari ubwo usanga agerageza kwiyibagiza inshingano ze, ugasanga mu byo ashinzwe, harimo ibyo akora ibindi akabyihorera, buhoro buhoro kugeza ubwo abyiyambuye burundu! Umunazireya ashoboye, kandi ahamagarirwa kwamamaza Ijambo ry'Imana, guhesha Imana ikuzo n'ibindi, bibohora roho nyinshi zaboshwe na Sekibi. Ahamagarirwa gusohoza ibyo byose, afatanije n’abandi kandi yunze ubumwe na Roho Mutagatifu, bityo akishimira kimwe na Pawulo Intumwa gushobora byose muri Kristu utanga imbaraga mu miruho ya buri munsi, (soma Fil.4,13-14). Umunazireya, mu byo ashobozwa na Kristu, namenye ko agomba guhora asoma Ijambo ry'Imana: Ibyo asoma akabyemera, ibyo yemera akabyigisha kandi ibyo yigisha akabikurikiza. Mu gusenga yiherereye, mu kuri no mu mwuka, umunazireya akwiriye guhora ategeye amatwi Imana kandi akababazwa n'icyaha, agahora atinya inzira kimuganishamo. Soma indi nkuru bisa 

Ababatijwe niduhorane icyifuzo nk'icy'abanyamahanga, bo babwiye Filipo bati "Nyakubahwa, turashaka kubona Yezu, (Yh.12,21)." Ibi bizaturinda kwikuza no kwibeshya ko twashyikiriye Ijuru! Umuhate wo guhora dushaka Yezu, mu Ijambo rye, mu masakaramentu, mu bavandimwe no mu biremwa bye ni wo uturinda kugwa mu moshya ya Nyakibi, ukanadufasha guhora twitagatifuza. Koko uwakwishinga icyaha, ntiyakwirirwa yicuza kandi n'uwakumbura ikuzimu ntiyakwirirwa atekereza Ijuru! Aho korekwa n'icyaha mu nyenga y'umuriro, uzakibyazemo amahirwe ntakumirwa yo kwegera Imana. Nimucyo rero twumvire abatwereka Imana; ni bwo ntawe uzicuza agira ati" Byangendekeye bite kugira ngo nange guhanwa, umutima wanjye usuzugure inyigisho? Ni kuki ntumvise ijwi ry'abigisha banjye, nkanga gutega amatwi abanyoboraga (Imig.5,12-13)?"

Wowe wakiriye Kristu, zirikana ko ukwiriye guhora wamamaza ibyo uwo Mwami yagukoreye. Ukwiriye guhorana ibisingizo bye, wuzuye amashimwe; nta mpamvu ikwiriye kutubuza kuvuga izina rya Yezu. “Ni iki cyadutandukanya n’urukundo rwa Kristu? Ibyago se, agahinda se, ibitotezo se, inzara se, ubukene se, imitego se cyangwa inkota?... Nyamara muri ibyo byose tugatsinda kakahava, tubikesha Uwadukunze. Koko rero simbishidikanya: ari urupfu, ari ubugingo, ari abamalayika, ari ibinyabubasha, ari iby’ubu, ari ibizaza, ari ibinyamaboko, ari iby’ejuru, ari iby’ikuzimu, ari n’ikindi kiremwa cyose, nta na kimwe kizashobora kudutandukanya n’urukundo Imana idukunda muri Kristu Yezu Umwami wacu (Rom.8,35-39)”. Twese ababatijwe, twongere kuzirikana byimbitse kuri aya masomo matagatifu kugira ngo turusheho gusobanukirwa n’ibidukwiriye nk’abemeramana: Ef.3,17-19; 4,17-31; 5,10-13.19-20; 6,10-11; Heb.12,14-16; 2Pet.1,5-10; 1Tim.4,12-13; 2Tim.4,5. Tuzirikane amagambo y’indirimbo ‘Komeza intambwe zanjye’: “Nyagasani reba uko meze ungirire imbabazi Ibicumuro byanjye bindemereye Mpa guhora ngusanga unsubize mu nzira nziza”.

KURAMBIRWA IBIGANIRO BY’ABAKRISTU

Umunazireya agomba gushimishwa n’ikintu cyose cyerekeye Kristu; Ijambo ry’Imana, amasengesho, amateraniro y’abasenga n’ibiganiro nyobokamana. Utangiye kwiyaka ubunazireya bwe arangwa no kubihirwa n’ibiganiro by’abakristu, ndetse n’ibindi byose bibahuza, ibyo bikamutera kurambirwa kuko nta buryohe aba abibonamo. Kurambirwa ibya Kristu ni ikimenyetso kidakuka kigaragaza ko usigaye ushimishwa n’ibyoreka Muntu mu nyenga y’umuriro. Kurambirwa Kristu ni ukurambirwa kubaho, kuko Kristu ari We buzima, ni ukuyobagurika mu nzira igana Ijuru, ukayoborwa mu nzira igana irimbukiro. Inzira ni imwe n’icyerekezo ni kimwe; ni Yezu Kristu, We Rumuri rw’ amahanga akaba n’icyerekezo kitayobya mu nzira yo kugana Imana. Kurambirwa ibya Kristu ni intangiriro yo guhakana ko wacunguwe na We no kwanga ukuri aho kuva kukagera. Bavandimwe, tuzirikane ko kurambirwa Kristu ari ukurambirwa umukiro atanga, urambiwe Kristu aba yarambiwe Ijuru kandi asigaye ararikiye ikuzimu. Tuzirikane amagambo yo mu ndirimbo (Uko impala yahagira): “Yezu Kristu buryohe bwanjye, ngufitiye urukumbuzi, ni ryari nzakubona, ngo uze iwanjye twibanire.”

Bakristu bavandimwe dusangiye urugendo, niturusheho kurarikira Kristu: uko igihe gihita, turusheho kurarikira Umukiza mu buryo butigeze kubaho mu buzima bwacu. Kristu waducunguye ku musaraba ntahararwa kuko adahararukwa. Ntabwo ari nk'umwenda ugura uwukunze, ukawubika ukiri mushya, ngo ni uko wawuhaze. Kristu ntawe umubona ngo amuhage; uwigeze guhura na We ahora ashishikariye kugumana na We. Mbe mugenzi, ese uracyakunda gusenga? Uracyitabira Misa n’ibindi bikorwa bikwegereza Kristu? Uracyashishikazwa no gutunganya ibyo yagutoje- gukora ibikorwa by’urukundo no kwakira abakene? Waba ukibabazwa n’icyaha ndetse n’urwanya Kristu cyangwa byakubereye ibisanzwe? Iki nicyo gihe kidasubikwa cyo gusuzuma ubunazireya bwawe, kubunagura no kubukomeza, bityo ntuzagira iherezo ribi.

KURAMBA KU BUNAZIREYA Part I

Umunazireya ni ijambo rifite inkomoko mu rurimi rw'igihebureyi, rikaba risobanura umuntu wiyeguriye Imana binyuze mu muhigo. Uwo muhigo washoboraga kumara igihe runaka gito, cyangwa ukamara ubuzima bwose. Ingero zo muri Bibiliya zitwereka Pawulo Intumwa y'amahanga, mu muhigo w'igihe gito. Samweli na Samusoni bo beguriye Imana ubuzima bwabo bwose (Intu. 21,23-36; Abac.13,3-7; 1Sam.1,11). Mu gihe cya none ntabwo tucyumva abanazireya, keretse iyo dusomye ibyanditswe bitagatifu, ibi bishobora kumvikanisha ko nta banazireya bakiriho. Nyamara, Abiyeguriyimana b'ingeri zose ni bo banazireya b'iki gihe: Bahize gutanga ubuzima bwabo kubera Inkuru Nziza. Bamwe mu masezerano ashobora guhinduka, abandi mu masezerano ya burundu (voeux temporaires et voeux perpetuels), bityo bakabaho baharanira ko muri icyo gihe cyose bazabera Uhoraho biyeguriye abatagatifuzwe (Ibar.6,8).

Natwe abalayiki, muri Batisimu twahawe, tweguriye Imana ubuzima bwacu bwose mu masezerano ashobora kuvugururwa, ariko adahagarikwa -voeux baptimaux definitifs-; kwanga icyaha, gukurikira Kristu no kumwamamaza. Ni muri urwo rwego twese turi Abanazireya ba burundu b'Isumbabyose koko rero ‘Kubera batisimu twahawe, twiyemeje kuba abogezabutumwa - Echo-Mission no 64 pg. 15.’ Mu kubatizwa, twasezeraniye kristu kumutura ubuzima bwacu bugomba guhora bwera ngo abugenge ubuziraherezo, bityo duhinduka koko inchuti za kristu, twitoza ubudatezuka gusa nka We, We wabayeho ubuzima bwe bwose akora ugushaka kw'Imana Data. Ubunazireya bwacu bushingiye ku mihigo twahigiye imbere y'umuryango w'abana b'Imana, imbere y'Aritali Ntagatifu n'imbere y'umusaseridoti, we Imana yihitiyemo mu bantu bose, kugira ngo ajye ayimurikira ituro, ububani n'umubavu wurura nuko agasabira atyo umuryango w’Imana imbabazi z'ibyaha (Sir.45,16). Ayo mategeko akubiye mu muhigo wacu, nituyakomeraho tuzaba abanazireya bizihiye uwo biyeguriye. Icyo gihe kandi ntituzigera tuneshwa n'abagambiriye kutwambura ubunazireya bwacu. Iyi si dutuye yuzuye ba Dalila bashishikariye kwambura abantu ubunazireya bwabo, babaterekera amaso nyamara ubishinze aye bakayamunogoramo (Abac.16,4-22). Tugiye kurebera hamwe bimwe mu biranga umukristu utangiye kwiyambura ubunazireya bwe.

GUHA AGACIRO GAKE UMUHIGO

Aamagambo tuvuga mu mihigo yacu iyo dusezeranira kwakira inshingano runaka, arakomeye cyane kuko adufasha kurushaho kwegera Imana. kuzirikana kuri aka kamaro kayo ko kutwegereza Ijuru ni byo bituma turushaho kuyacengeramo duharanira kuyasohoza yose, mu mwete no mu rukundo rwitanga kandi rwiyoroshya. Kuba imwe mu mihigo tugira iba yarateguwe na Kiliziya, idahinduka, tukayihigira muri rusange-mu bantu benshi- ntibivuga ko ari rusange. Nta masezerano agomba kuba rusange ngo ni uko yavugiwe hamwe: Bavandimwe, tumenye ko buri wese azabazwa ukwe uko yasohoje ibyo yasezeranye. Hari abasezeranye mu kavuyo - aha humvikane neza, gusezerana mu kavuyo si ugusezeranira mu gikundi, ahubwo ni ugusezerana utazi ibyo urimo, aho uri n'Uwo usezerana na we- batanakibuka ibyo basezeranye kuko babivuze bitabaturutse ku mutima ahubwo ku munwa.

Birababaje aho usanga umukristu, wakomejwe ngo ahamye kristu, adashobora kugusobanurira Batisimu, Isakaramentu ry'ibanze ryamugize umukristu, rikamuhesha n'andi masakaramentu. Hari abakristu benshi bakomejwe, bemerewe guhagararira abandi ngo babafashe gukura mu butungane, badashobora gusobanura Ukaristiya kandi bahazwa mu Misa (Cfr droit canonique, articles 872-874). Ibi byose, kimwe n'ibindi muzi, bituruka ku gutesha agaciro no kwirengagiza amasezerano twagiranye n'Imana Umukiza wacu. Ngibyo ibituranga mu kwiyambura ubunazireya twambitswe na Kristu! Bavandimwe, nimucyo twongere twisizume mu masezerano twagize, uhereye ku yo muri Batisimu, ndetse n'andi twaba twarageretseho, dusubiremo dusuzuma ingingo ku yindi kandi tuzirikana ku butumwa bukubiye muri buri bango kugira ngo turusheho kubona no kuryoherwa n'uburyohe buyakubiyemo!

Heli w’i Silo yari yaramutoje gutega amatwi

“VUGA NYAGASANI UMUGARAGU WAWE ARUMVA(1SAM.3,9)” 

Intama za Yezu ziteze amatwi

Iki ni igisubizo Samweli yasubije igihe Imana imuhamagaye ubugira gatatu, ni igisubizo yatanze abibwirijwemo n’Umuherezabitambo heli. Uwo Samweli yari yareguriwe Imana, Yo yamwigombye kugira ngo imutorere umurimo w’ubuhanuzi, imutume mu muryango wayo. Samweli uwo rero ntawashidikanya ko umusaza Heli w’i Silo yari yaramutoje gutega amatwi no kumvira, gusubiza no kwicisha bugufi mu mirimo yakoreraga Uhoraho mu ngoro ye ntagatifu!

 GUTEGA AMATWI

Mu buzima bwa muntu, ni ngombwa gutega amatwi kugira ngo yumve ibyo abwirwa (amenyeshwa cyangwa asabwa), ibyo bikamufasha mu gusubiza bikwiye bityo itumanaho n’ubusabane mu bandi bikagenda neza. Natwe abakristu ni ngombwa kwitoza uwo mugenzo mwiza wo gutega amatwi y’umubiri n’aya roho kugira ngo twumve abavandimwe bacu batugana ndetse n’Imana ivugira muri twe no mu batugana batuzaniye Inkuru Nziza iganisha ku mukiro wa Muntu. Umukiro w’abantu ntabwo ari ubukungu bwo kuri iyi si, ahubwo ni ubukungu bwo mu ijuru butazigera bwononwa n’imungu n’ingese; umukiro wa Muntu ni ukuzataha Yeruzalemu nshya tukabana ubuziraherezo n’Uwaducunguye!

 INTAMBARA Y’UMUTIMA

Kumvira ni umwanzuro uturuka ku ntambara ibera mu mu muntu. Mu mutima wa Muntu hakunda guteraniramo ibyifuzo bibiri cyangwa birenga; ibibi bihanganye ubwabyo, ibyiza bihanganye (urugero: Gusiga byose ukiyegurira Imana nta nkomyi no gukurikira Yezu kristu wubatse urugo) n’ikiza gihanganye n’ikibi, aha ni hahandi umutimanama ukubwiriza gukora icyiza nyuma yuko mu mutima wawe hadutsemo icyifuzo cyo gukora nabi. Mu mutima, Ijwi ry’Imana ryisanga rihangana n’andi majwi, bityo bamwe bikabagora guhitamo irikwiye kumvirwa: uru ni urugamba rukomeye, ntushobora kurutsinda utayobowe na Roho Mutagatifu! Bavandimwe, ntibyari bikwiriye ko umuntu yumvira urupfu kuko kurwumvira ari ukwemera ko ruguturamo. Ku bijyanye n’ibyiza bihangana; iyo icyifuzo kigarutse kenshi mu mutima wawe uba ugomba kukitondera, kucyumvira cyangwa kukitaho by’umwihariko. Aha hatwumvishe neza umwanya- ngirakamaro wo gushaka umujyanama wa roho (spirtual father) no kuganira nta kubeshanya. Aba nibo badufasha kugenda turushaho gusobanukirwa iby’iryo jwi riduhamagara, Umuhamagaro, gukora no gusubiza igitunganye nk’uko umusaza Heli yabigenjereje Samweli.

 GUSUBIZA

Umwana Samweli yabwirijwe na Heli kwitaba, kumvira no gusubiza kandi neza. Iyaba ababyeyi bacu n’abavandimwe bafatiraga urugero kuri uwo muherezabitambo, bakadutoza gutega Imana amatwi, kuyisubiza neza no kuyumvira! Mu gusubiza, tugomba kwirinda guhubuka, tugashishoza kugira ngo tutavaho dutanga igisubizo kirwanya ugushaka kw’Imana, nuko Yezu akatubwira adukangara ati: “Hoshi mva iruhande sekibi(Mk.8,33)!” Twisuzume turebe niba nta roho mbi zitwaritsemo zitubuza kumva no kuvuga; niba zihari kandi ntitwihebe ngo byararangiye, ahubwo dutabaze Yezu azitegeke kuduturumbukamo no kutazongera guhirahira zitugarukamo ukundi, erega byose bishobokera uwemera (Mk.9,23)! Dore ingero mu bashubije ibinyura Imana:Umuhanuzi Izayi: Ndi hano ntuma (Iz.6,8); Intumwa Simoni Petero : Uri Kristu…(Mt.16,13-14); Umugore w’umunyamahanga : ‘n’ibibwana birya utuvungunyukira…(Mk.7,24-29); Umutegeka w’abasirikare : ‘Nyagasani sinkwiriye ko wakwinjira mu rugo…(Lk.7,1-10.); Petero yanga gusiga Yezu : ‘Nyagasani twasanga nde wundi…(Yh.6,67-69).’

Bavandimwe, Nyagasani adufashe kwitandukanya n'ubugome mu bitekerezo, mu magambo no mu bikorwa byacu, ahubwo adushoboze kwirinda icyaha no kumushaka dutunga ubutabera, bwo budashobora gupfa. (Buh1,1-15).

 GUKORA

Ntibihagije gusa ko umuntu atega amatwi, akanasubiza neza; ibyo byonyine ntibyageza ku kinyabupfura habe n’umukiro ubikora yaronka! Bavandimwe ni ngombwa rero ko hiyongeraho ibikorwa bituruka ku kumvira. Ijambo ry’Imana twabibwemo n’inama nziza dukesha abavandimwe birushaho kuturonkera umukiro no gukiza abandi iyo tubishize mu bikorwa. Mutagatifu Yakobo, umugaragu w’Imana n’uwa Nyagasani Yezu kristu ati : “Mube abantu bagaragaza Ijambo ry’Imana mu bikorwa, kuko kwishimira kuryumva byonyine ari ukwibeshya (Yak.1,22).” Bavandimwe nshuti z’Imana, duharanire kwigiramo amatwara nk’aya Yezu Kristu, we wumviye Se basangiye kamere, akemera kumanuka ku isi anyuze mu mwali Mariya kugira ngo aducungure. Yezu kristu natubere urugero ruhamye rwo kumvira ! Ubukristu bwacu buve mu magambo maze tube nka Mtg. Karoli Lwanga wahamije ukwemera kwe avuga ati “Ntidushobora guhisha icyo dufite ku mutima.”

 

Thursday, April 1, 2021

INYABUTATU YA PASIKA, IMINSI 3 IBANZIRIZA PASIKA

Kuwa kane Mutagatifu

Ni kuwa kane ubanziriza Pasika, aho abakristu bizihiza iremwa ry’Ukaristiya, ubwo Yezu yasangiraga n’intumwa ze, ifunguro rya nyuma mbere y’uko afatwa. Ni umunsi utangira inyabutatu ya pasika, Tridium Pascal, aho abakristu bazirikana ku rupfu n’izuka bya Yezu Kristu.


Source, Internet 

Mu misa yo kuwa kane, hakorwa umuhango wo guha umugisha amavuta matagatifu azakoreshwa muri Kiliziya, haba kandi umuhango wo koza ibirenge, mu misa iba ku mugoroba; umusaseridoti yoza abakristu cumi na babiri, bishushanya Yezu yoza intumwa ze ibirenge (Yh.13,1-15). Iyo misa yo ku mugoroba irangiye, umusaseridoti atambagiza Isakaramentu, akarishyira ahabugenewe kugira ngo rishengererwe n’imbaga y’abemera.

Kuwa kane mutagatifu, muri Kiliziya Gatolika cyangwa ku wa kabiri muri diyosezi zimwe na zimwe, haba umuhango, uyoborwa n’umwepiskopi kuri Paruwasi Katederali, yo guha amavuta matagatifu umugisha kandi abasaseridoti bose bagasubiramo amasezerano bakoze biyegurira Imana. Ni umunsi wibutsa abakristu ibintu bitatu by’ingenzi ari byo: koza intumwa ibirenge, isangira no kugambana kwa Yuda.

Ku wa Gatanu Mutagatifu,

Ni umunsi w’icyunamo muri Kiliziya yose, nta Misa ihaba, ahubwo haba inzira y’umusaraba (via crucis) saa cyenda, aho abakristu bazirikana ku bihe by’akababaro Yezu yanyuzemo kuva acirwa urwo kubambwa kugeza ashyinguwe mu mva na Yozefu w’Arimatiya. Mu nzira y’umusaraba abakristu bifatanya na Kristu, bagasangira umubabaro bityo bakaronka ingabire zinyuranye bakomora kuri Yezu, Umukiza w’abantu. Ku mugoroba hakaba umuhango wo kuzirikana ububabare bwa Nyagasani Yezu no kuramya Umusaraba, wo Kristu Yezu yabambweho, akawugwaho bityo agacungura abantu bose. Iyi mihango ikorwa kuwa Gatanu Mutagatifu izwi ku izina rya Misa y’abatagatifujwe- la messe des présanctifiés.

Kuwa Gatandatu Mutagatifu  

Ni umunsi ukomeye muri Kiliziya, umunsi Kiliziya y’isi yose yakira inkuru nziza y’ukuzuka kwa Yezu Kristu. Ku mugoroba w’uyu munsi haba igitaramo cya Pasika- la veillée Pascale aho baha umuriro n’amazi ya Batisimu umugisha, hakanatangazwa ko Yezu yazutse bigasozwa na Misa y’igitaramo cya Pasika- La Vigile pascale ou Veillée Pascale, Misa isoza iminsi nyabutatu ya Pasika igatangira ibihe bya Pasika. Kuri uyu munsi kandi hanaririmbwa ibisingizo by’itara rya Pasika. Mu Misa y’uyu munsi, Kiliziya iva mu cyunamo, igasabagizwa n’ibyishimo, ikaririmba ‘Aleluya’, ubundi itajya irirmbwa mu gisibo. Nyuma y’iyi misa ubuzima bw’akababaro ku mukristu barahagarara, akishimira kuzukana na Yezu, afatanya n’abigishwa babatizwa gusubiramo amasezerano ya Batisimu yahawe.


Monday, December 14, 2020

IKINYAJENA CYA 21, KARIDINALI MU RWANDA, ABAKARIDINALI BASAGA 200 MURI KILIZIYA.

Mutagatifu Yohani Pawulo II
Muri iki kinyejana kitarasozwa, Kiliziya gatolika yayobowe n’abapapa 3 batoye abakaridinali ku buryo bukurikira:

 1.   Mutagatifu Yohani Pawulo II (1978-2005)  Mu nama 2 zihuza abakaridinali yatoye abakaridinali 72 barimmo na Papa Francis

2.   Papa Benedigito wa XVI (2005-2013)  yayoboye inama 5 atora abakaridinali 90

3.   Papa Francccis (2013- ) amaze gutora abakaridinali 102


Dore uko Papa Fraancis yatoye abakaridinali bashya

  • Papa Francis yimika Antoine Karidinali KAMBANDA,Photo,/Internet

    1.  
    Kuwa 12/01/2014 Papa yatangaje ko yatoye abakaridinali 19 barimo abatora 16 n’abandi 3 badatora ni ukuvuga bujuje cyangwa barengeje imyaka 80. Bahawe izo inshingano zijyanye n’uwo murimo kuwa 22/02/2020
  • 2.   Kuwa 4/01/2015 Papa yatangaje ko atoye abakaridinali bashya 20 barimo 5 batemerewe kwitabira imihango y’itorwa rya Papa. Kuwa 14/02/2015 nibwo bimitswe
  • 3.   Kuwa 19/11/2016 yimitse abakaridinali 17, barimo 13 batarageza imyaka 80. Aba itorwa ryabo ryamenyekanye kuwa 9/10/2016
  • 4.   Kuwa 28/06/2017 himitswe abakaridinali bashya 5 bose bemerewe kwitabira imihango y’itorwa rya Papa. Aba batowe kuwa 21/05/2017
  • 5.   Kuwa 20/05/2018 hatowe abakaridinali 14 harimo 3 badatora. Bimitswe kuwa 28/062018
  • 6.   Kuwa 1/09/2019 hatowe abakaridinali bashya 13 birimo 10 batora. Bimitswe    kuwa 5/10/2019
  • 7.   Kuwa 28/11/2020 himitswe abakaridinali bashya 13 barimo 9 batora. Itorwa ryabo ryabaye kuwa 25/10/2020.

 

Kuva Papa Franis yajya ku buyobozi bwo kuyobora Kiliziya, amaze gutora abakaridinali 102 mu nama 7 zisanzwe zitorerwamo abakaridinali bashya. Mu baheruka gutorwa kuwa 28 Ugushingo harimo n’umunyarwanda wa mbere, Nyiricyubahiro Antoni Karidinali KAMBANDA, Arikiyepisikopi wa Kigali, akaba n’umuyobozi wa Diyosezi ya Kibungo yanabereye umushumba mbere yo kwimikirwa kuyobora Arikidiyosezi ya Kigali asimbuye Myr Thadeyo NTIHINYURWA uri mu kiruhuko k’izabukuru.

Mbere y’inama itora papa yo kuwa 12/03/2013, Kiliziya yari ifite abakaridinali 207 barimo 90 badatora bivuze ko bafite nibura imyaka 80. Bukeye kuwa 13/03/2013 nibwo KARIDINALI JORGE ARIO BERGOGLIO yatorerewe kuyobora Kiliziya ku izina rya Francis, ubwo umubare w’abakaridinali uba uragabanutse kuko hasigaye 206 ndetse n’umubare w’’abatemerewe gutora Papa uriyongera kubera isabukuru y’imyaka 80 ya Karidinal   Walter Kasper, Umuyobozi ucyuye igihe w’inama ya Papa ishinzwe iterambere ry’ubumwe bw’abakristu.

Kuva Papa Francis yatorwa Kugeza ubu; abakaridinal 59 bagejeje nibura imyaka 80 bivuze ko batemerewe kwitabira inama itora Papa. Hapfuye abakaridinali 77, akaba amaze gutumiza no kuyobora inama 7 ari zo yatoreyemo abakaridinali bashya 102 barimo 79 bari mumsi y’imyaka 80, bivuze ko bemerewe kwitabira inama itora Papa.

Itorya rya Nyiricyubahiro Antoni Karidinali KAMBANDA rije rikurikira iry’abandi banyafurika 3 batowe mu mwaka ushize wa 2019:

cardinal Fridolin Ambongo, RDC, Photo/internet

·      
Fridolin Ambongo Besungu, Arikiyepisikopi wa Kinshasa (RDC)

·       Cristobal Lopez Romero, Arikiyepisikopi wa Rabat (Maroc)

·       Eugenio Dal CCCorso, Umwepisikopi ukiye igihe wa  Benguela (Angola)


Sunday, November 22, 2020

Isengesho ry’Umwami ritura igihugu Kristu Umwami

Umwami watuye u Rwanda Kristu Umwami, source/ internet
 Nyagasani Yezu, Mwami w’abantu bose n’uw’imiryango yose, wowe hamwe n’umubyeyi wawe Bikira Mariya umugabekazi w’ijuru n’isi.

(Indi nkuru irambuye wasoma.)

Jyewe Mutara Charles Leon Pierre Rudahigwa ndapfukamye kugira ngo nemeze ko ari mwe bagenga b’inteko b’u Rwanda, mukagomba no kutubera umuzi ushingiweho ubutegetsi bwarwo n’ingoma yarwo.

Nyagasani Kristu-Mwami, ni wowe warwiremeye, uruha abategetsi bo kurugenga mu izina ryawe. Ugumya kurugwiza uruyobora ku ngoma nyinshi rutarakumenya.

Igihe warurindirije ubonye kigeze, uruha kogeramo ingoma yawe. Uruzanamo intumwa zawe zo kurugwizamo urumuri rw’amahame abeshaho iteka. Urwoherezamo kandi n’abo kururera ngo barwigishe ubutegetsi barutoze amajyambere y’ibyiza bikiza byose hano mu nsi.

Natwe abanyarwanda twese twemeje ku mugaragaro ko tukuyobotse ukaba uri umwami wacu. Twakiranye icyubahiro amahame abeshaho y’Ubwami bwawe.

Mwimanyi nguhaye igihugu cyanjye cyose, abo tuv’ind’imwe nanjye ubwanjye.

Abagabo barutuyemo, ubahe umutima w’ubudacogora mw’ishyaka, barurwanira ryo kurushyira imbere no kurukomezamo amahoro wazaniye isi yose. Ubavanemo imico ya kera yo kugirirana nabi no guhuguzanya, no kubeshyerana, no kwiba no kwambura n’izindi ngeso mbi zose zidahuje n’ubuvandimwe wifuza kubona bwirambuye mu ngoma yawe.

Ubagwizemo inema zibamurikira, zibajijura zibavanemo ubunebwe n’ingeso zindi zose za gipagani zirenga itegeko ryo gusenga Wowe wenyine Mungu waremye byose.
Abagore ubahe umutima w’ubudahinyuka, barubere mu nteko barutegeye urugori, barere neza abana waduhereye kurugwiza.

Barememo imitima yabo, bayishyiremo icyubahiro cyawe n’urukundo rw’ingoma yawe, n’urw’igihugu cyacu cy’u Rwanda.ingo rero zarwo zose uzikomezemo amahoro, abashakanye bahuze imitima, babe nk’umubiri umwe nk’uko nawe umeranye na kiliziya yawe.

Abatware ubahe kubategekena ubutabera, barutsindemo akarengane n’imigenzo mibi yindi yose, inyuranyije n’ubutungane watwigishije. Ubwo ubakomezamo umwete wo kwirinda ingeso za gipagani zo kwangana no kwiremamo ibice by’inzangano zatuma urukundo utwifuzamo rudashinga imizi mu gihugu cyawe.

Ubatsindire kuryryana mu migenzereze yabo, ubatsindire guhendana ubwenge no guhemukirana mu nama bajya zo kugutunganyiriza u Rwanda wabaragije.

Ubarinde kurenga ku masezerano no kwica umugenzo mwiza w’ubwanga-umugayo, ubahe guca imanza zitunganye no kutagira uwo barenganya, ngo barengere uwo bikundiye. Ubatsindire kurwarana inzika, no kugira uwo bayirwara mu ngabo zabo.
Ubahe kwirinda kugira uwo bagambanira, cyangwa ubagambanaho byo kurengenya umuntu numwe mu Rwanda rwawe.

Ubavaneho rero imigenzo yose ya gipagani, inyuranije n’ingoma yawe.intumwa zazanywe no kutwigisha amahame y’ibibeshaho iteka n’abajanywe no kuyobora inzira y’ibyerekeye amajyambere natwe bene igihugu twese, dushyire hamwe dutunganye imirimo yacu, dushyizeho umwete ari wowe tuyikorera.

N’amahanga yose uko anagana tugusingirize mu ruhame tugira tuti: Kristu Mwami n’umubyeyi we Bikira Mariya baragahorana ibumbye byose, ubunubu n’iteka ryose.

Amina

 

KRISTU UMWAMI, MURI BIBILIYA NTAGATIFU

Kristu Umwami, ni umunsi mukuru wizihizwa n`abakristu gatulika, ukaba warashizweho na Papa Piyo wa XI mu 1925 kugira ngo yumvikanishe ko amahanga yose agomba kubaha amategeko ya Kristu, umwami w’ibiremwa byose. Mu ntangiriro z’uyu munsi mukuru muri Kiliziya, wizihizwaga ku cyumweru cya nyuma cy’ukwezi kwa cumi; icyumweru kibanziriza umunsi mukuru w’abatagatifu bose. Bifatiye ku nama nkuru ya Kiliziya yabereye I Trente

Nyuma y’amavugurura yabaye mu 1969, abagatolika bawizihiza ku cyumweru cya nyuma  cy’umwaka wifashishije kalindari ya Liturugiya, ni ukuvuga ugana mu mpera z’ukwezi kwa cumi na kumwe, icyumeru kibanziriza icyumeru cya mbere cy’Adiventi ari nayo itangira umwaka wa liturujiya.

Umunsi mukuru wa Kristu Umwami, waje guhindurirwa izina witwa Umunsi mukuru wa Kristu Umawami w’ibiremwa byose- Christ Roi de l'univers, kugira ngo hashimangirwe ko muri We, ibiremwa byose byisangamo kuko ari we byose biturukaho, koko rero, ‘Ni we ibintu byose bikesha kubaho, nta n’ikiremwa na kimwe cyabayeho bitamuturutseho.Yh.1, 3.’

 

ISANO UYU MUNSI UFITANYE NA BIBILIYA.

Izaki aha Yakobo umugisha
Uyu munsi mukuru utwibutsa ko hari ubwami buyobowe na Kristu, ubuhanuzi bwa Yakobo na Yeremiya butumvisha neza ko umunsi mukuru wa Kristu Umwami udahabanya n’ijambo ry’Imana, ahubwo ko ubonera ibisobanuro muri ryo. Dore uko ubuhanuzi buvuga:

1.     Umubyeyi wa Israheli Yakobo at i’Inkoni y’ubwami ntizatirimuka mwa Yuda, n’inkoni y’ubutware ntizajya kure y’ibirenge bye, kugeza igihe Uwo igenewe azazira,Uwo amahanga azayoboka. Intang.49, 10.’

2. si Yakobo gusa wakomoje ku bwami bwa Yezu Kristu kuko n'Umuhanuzi Yeremiya nawe yabigarutseho ubwo yahanuraga agira ati ‘Igihe kiregereje- uwo ni Uhoraho ubivuze- maze zagoborere Dawudi umumero, umwuzukuruza w’indahemuka; azaza ari umwami ufite ubushishozi, kandi uharanira ubutabera n’ubutungane mu gihugu.’  Yer. 23, 5. 

Kristu Umwami w'ibiremwa byose, tumuyoboke twese. Tumuture ibyacu byose, n'abacu bose. nimucyo tumwumvire.


Friday, November 13, 2020

Abayezuwiti: Mu myaka 486, Umupapa umwe gusa

Papa Francis, umuyezuwiti. Photo/internet
Abayezuwiti (The Society of Jesus) ni umuryango w’abihayimana muri Kiliziya gatulika ufite icyicaro gikuru I Roma. Kuwa 15 Kanama 1534 nibwo Mutagatifu Inyasi wa Loyola afatanije n’abandi batandatu, bose bari abanyeshuri muri kaminuza ya Paris bihurije hamwe bakora amasezerano y` ubukene, ubumanzi nyuma baza no kongeraho iryo kumvira, harimo umwihariko w’isezerano ryo kumvira Papa mu bijyanye n’icyerekezo cy’ubutumwa n’inshingano. Uyu muryango waje kwemerwa na Papa Pawulo wa 3 mu 1540 ukaba ukorera mu bihugu bisaga 100 harimo n’u Rwanda, aho bita ku kwamamaza Ivanjili binyuze mu burezi, mu bushakashatsi mu bijyanye n’umuco kandi bakanafasha mu bindi binyuranye birimo gutegura no kuyobora imyiherero n’ubutumwa mu ma paruwasi no mu bitaro. Abayezuwiti bamaze imyaka 486 babaho na 480 bemerwa n’ubuyobozi bwa Kiliziya Gatulika.

St. Ignasius, photo/internet

Abo bafatanije na Inyasi wa Loyola gushingwa umuryango w’Abayezuwiti ni:

1.       Frncisco Xavier  wo muri  Navarre muri Espagne

2.       Alfonso Salmeron

3.       Diego lainez,

4.       Nicolas Bobadilla wo muri Castile mmuri Espagne

5.       Peter Faber wo muri Savoy

6.       Simão Rodrigues wo muri Portugali 

Mu batagatifu basaga 54, harimo Abamaritiri basaga,32: twavuga nk’abiciwe muri china, muri 40 biciwe mu bwongereza, madagascar, Canada, india, Paraguay, 26 biciwe mu buyapani n’ahandi henshi hatandukanye. Ni umuryango wabayemo abahanga ba kiliziya nka Mutagatifu karidinal Robert Bellarmine (1542–1621). Mu bandi bitagatifurije muri uyu muryango bari mu ihirwe ry’Ijuru twavuga nka

1.       Francis Xavier (1506–1552), umwe mu bashinze umuryango wavuye muri Espagne akajyana Ivanjili muri Asie

2.       Francis Borgia (1510–1572), umuyobozi mukuru wa 3  w’umuryango w’abayezuwiti

3.       Ignatuas wa Loyola (1491–1556), umwe mu bashinze umuryango w’abayezuwiti

4.       Joseph Pignatelli (1737–1811), uwayoboye rwihishwa umuryango w’abayezuwiti mu gihe wari warakuweho 

Mu myaka 486 uyu muryango umaze, wareze Cardinal Jorge Bergoglio uvuka muri Argentine, aza gutorerwa kuba Papa kuwa 13/03/2013, ahahabwa izina rya Papa Francis. Uyu ni we muyezuwiti wambere utorewe kuyobora Kiliziya Gatulika.

Arturo Sosa, umuyobozi mukuru, photo/internet

Uyu muryango ufite inyubako zigera kuri 75, zirimo insengero 16 za shapeli zisengerwamo n’ibigo by’uburezi 22 bifite intego igira iti “Eloquentia Perfecta”, isobanuye ko uburezi bigoba guhindura urerwa aba intyoza mu kuvuga no mu gukora agamije icyiza kigirira akamaro abantu benshi. Kuri ubu uyu muryango uyoborwa na Arturo Marcelino Sosa Abascal.

Thursday, November 12, 2020

AMINA, IJAMBO RYOGEYE MU BUKRISTU

 

Ijambo Amina rituruka mu rurimi rw’igihebureyi, rikaba riboneka mu biragano byombi bigize bibiliya. Rikoreshwa n’abakristu, bagaragaza ko bemeye. Amina bishatse kuvunga ngo ‘ibyo ni ukuri’,‘mu by’ukuri’, ‘bibe bityo’ ryakoreshwaga n’abayahudi kugeza n’ubu rikaba rikoreshwa muri liturujiya y’abakristu nk’umusozo w’isengesho na zabuli zirimbwa n’abakristu. Iri jambo rikoreshwa kandi na bamwe mu bayisilamu kuko rigaragara muri korowani (Coran, la sourate At-Tin) si mu iyobokamana gusa rikoreshwa kuko no mu buzima busanzwe rikoreshwa mu kugaragaza ko wemeye mu buryo bukomeye/ budasubirwaho

 Amina mu isezerano rya kera ni ijambo rigaragara akenshi ryanzura isengesho cyangwa umugisha. Ni igisubizo kigaragaza ko wemera ibyo ubwiwe, ni igisubizo cy’ikoraniro mu bihe bitandukanye by’imihango ya liturujiya ibahuje nkuko bigaragara mu gitabo cy’ibarura (Ibarura 5,22) n’ahandi henshi.

 

REKA TUREBERE HAMWE BUMWE MU BURYO IJAMBO AMINA RISHOBORA GUKORESHWAMO

 

1.     AMINA : rikoreshwa nk’igisubizo ku magambo ubwiwe n’undi;  Abami 1, 1:36; ibyahishuwe 22:20

2.     AMINA: rikoreshwa nta muntu muvugana, nko ubitabo bya zaburi ndetse no u bisingizo - Doxologies- binyuranye by’amabaruwa yo mu isezerano rishya.

3.     AMINA : rikoreshwa nk’umwanzuro  twatanga urugero nko mu gitabo cya Tobi, ibitabo; icya 3 n’iccya 4 by’Abamakabe

 

Ku bayahudi ijambo Amina rikoreshwa n’ikoraniro kugira ngo ryemere kandi ryiyemeze kugengwa / kubahiriza ibimaze kuvugwa mu isengesho. Byigishwa ko Umuyahudi uvuze ‘Amina’ mu isengesho ryo mu ruhame rivuzwe n’’undi muyahudi biba bimeze nk’aho na we ubwe yavuze iryo sengesho. Iyi myumvire iracyagaragara no mu bakristu b’iki gihe (kuko hari aho usanga mu iteraniro umwe asenga mu ijwi riranguruye, abandi bacecetse cyangwa basengera mu mutima, bakaza kuvugira kimwe ijambo Amina) ariko kandi bikaba bibujijwe kurivuga nyuma y’isengesho umuntu avuze yisabira.

Twibukiranye ko mu muco w’abakristu, Amina ari ijambo rishyigikira amazeserano umuntu agirana n’Imana, imigisha n’imivumo. Mu mavanjili rigakoreshwa risobanura ‘mu by’ukuri - en vérité’. Amina ni ijambo risoza amasengesho.

 

Some facts about St. Padre Pio of Pietrelcina - Fr. Ugochukwu Ugwoke

He was a stigmatist: On Sept. 20, 1918, Padre Pio received the visible wounds of Christ known as stigmata, while praying in a church. The wo...